apeleutherosi002σε συνεργασία με τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας

Επιμέλεια: Ηλίας Νικολακόπουλος

Μουσική επιμέλεια: Θανάσης Μήνας

Οργάνωση παραγωγής: Ιωάννα Βόγλη

Από την Κυριακή 20 Οκτωβρίου και κάθε Κυριακή 13:00 - 14:00 το μεσημέρι Στο Κόκκινο 105,5 


Πως ξαναδιαβάζουμε το παρελθόν την εποχή της κρίσης; Πως επιστρέφουμε στα ορόσημα με τα οποία οι άνθρωποι σημάδεψαν την ιστορική διαδρομή τους, την ώρα που ένας ολόκληρος κόσμος αλλάζει;
Πως ξαναβλέπουμε τους μύθους και τις πραγματικότητες του χθες με βάση τις νέες βεβαιότητες του σήμερα;

Η Ιστορία στο Κόκκινο επιθυμεί να συνομιλήσει για το χθες με σύγχρονους επιστήμονες και νέες οπτικές. Εστιασμένη κατά κύριο λόγο στον ταραγμένο 20ό αιώνα, την εποχή των άκρων και με αφορμή σημαντικές ιστορικές επετείους επιχειρεί να αναδείξει μια σειρά από άξονες που διέτρεξαν την πρόσφατη ελληνική ιστορία: από το κίνημα στο Γουδί έως και τη Μεταπολίτευση, από τη σταφιδική κρίση των αρχών του αιώνα έως το επισιτιστικό πρόγραμμα του ΕΑΜ, από το δημοτικιστικό κίνημα στην καθιέρωση του μονοτονικού. Ο στόχος είναι να μιλήσουμε για το παρελθόν ξεφεύγοντας από στερεότυπες εικόνες και έτοιμα σχήματα, να επεξεργαστούμε το παρελθόν ώστε να κατανοήσουμε το σήμερα. Η διαδρομή αυτή θα γίνει με τη συνεργασία των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας, τόσο στην επιλογή των θεματικών και των συνομιλητών, όσο και με τη χρήση των μοναδικών αρχειακών και έντυπων συλλογών τους για τον 20ό αιώνα.

 

29η εκπομπή

Κυριακή 2 Αυγούστου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ο αστερισμός της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς στην πρώιμη Μεταπολίτευση

Συζητούν ο Χρήστος Τριανταφύλλου και ο Δημήτρης Γλύστρας

Ο ιστορικός Χρήστος Τριανταφύλλου συζητά με τον υποψήφιο διδάκτορα Ιστορίας στο ΕΚΠΑ, Δημήτρη Γλύστρα, για την ελληνική εξωκοινοβουλευτική Αριστερά, με αφορμή το βιβλίο του: Η «άλλη» Αριστερά. Μεταπολίτευση και αμφισβήτηση, 1974-1981 (Θεμέλιο, 2020). Στην αυγή της Μεταπολίτευσης, η έντονη πολιτικοποίηση και η απελευθέρωση συνετέλεσαν στην εμφάνιση ενός αστερισμού παλαιότερων και νέων οργανώσεων της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς, οι οποίες ισορροπούσαν ανάμεσα στην κομμουνιστική κληρονομιά και στη διεκδίκηση νέων μορφών πολιτικοποίησης. Οι άνθρωποι αυτών των οργανώσεων «ανάσαιναν» πολιτική, προτάσσοντας είτε την ανανέωση των δύο μεγάλων κομμουνιστικών κομμάτων, είτε νεότερες, πιο ελευθεριακές προσεγγίσεις στο πλαίσιο της Αριστεράς. Στην καθημερινότητά τους, η πολιτική δραστηριότητα συνδεόταν αξεδιάλυτα με αναζητήσεις στο πεδίο του πολιτισμού και των προσωπικών σχέσεων, σε μια διαρκή επαναδιαμόρφωση της ατομικής και συλλογικής τους ταυτότητας. Η κάμψη της δραστηριότητάς των οργανώσεων γύρω στο 1978 αναδεικνύει μια νέα φάση της μεταπολιτευτικής δημόσιας ζωής, η οποία τελικά σφραγίστηκε από την εκλογική επικράτηση του ΠΑΣΟΚ το 1981. Η «άλλη» Αριστερά αποτελεί, τελικά, ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον σημείο από το οποίο μπορεί να μελετήσει κανείς τη Μεταπολίτευση, μια περίοδο που λοιδορείται όλο και περισσότερο, με αποτέλεσμα να χάνονται συχνά από τον δημόσιο διάλογο οι ευρύτατες μεταβολές και κατακτήσεις της.

 

 

28η εκπομπή

Κυριακή 26 Ιουλίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Παρεμβάσεις στο κέντρο της Αθήνας: επαναπροσδιορίζοντας τα δικαιώματα των πολιτών στον δημόσιο χώρο

Συζητούν ο Κωστής Χατζημιχάλης και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

O Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον Κωστή Χατζημιχάλη για τη σχέση δημοκρατίας και χώρου στην Ελλάδα του 21ου αιώνα. Τα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης με σκοπό την αντιμετώπιση της πανδημίας, ο νόμος για τις διαδηλώσεις και ο Μεγάλος Περίπατος αναλύονται ως στοιχεία μιας ευρύτερης κρατικής πολιτικής με στόχο τον περιορισμό των δικαιωμάτων των πολιτών στον δημόσιο χώρο. Η μετατροπή του κέντρου της Αθήνας σε τουριστικό προορισμό, η απαξίωση προηγούμενων χρήσεών του, ο περιορισμός των διαδηλώσεων και η γκετοποίηση των Εξαρχείων αναδεικνύονται σε κόμβους αυτής της πολιτικής που επαναπροσδιορίζει τη σχέση δημοκρατίας και χώρου.

 

 

27η εκπομπή

Κυριακή 19 Ιουλίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Έλληνες φοιτητές και εργάτες στη Χαϊδελβέργη της δεκαετίας του 1970

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και ο Σταύρος Μουδόπουλος

O Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον Σταύρο Μουδόπουλο για τις ενώσεις των Ελλήνων στη Χαϊδελβέργη των δεκαετιών του 1960 και του 1970, με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του "Ελληνικές ενώσεις στη Χαϊδελβέργη" (Νήσος, 2020). Ο φοιτητικός σύλλογος και η ελληνική κοινότητα Χαϊδελβέργης συγκροτήθηκαν από φοιτητές και οικονομικούς μετανάστες που βρέθηκαν στη Δυτική Γερμανία την περίοδο του «γερμανικού θαύματος». Η πολιτικοποίηση μέσα από τον αντιδικτατορικό αγώνα, η συμμετοχή στα συλλογικά σώματα, η σχέση φοιτητών και εργατών, η υποστήριξη από τμήματα της γερμανικής κοινωνίας αποτέλεσαν συστατικά στοιχεία μιας μοναδικής εμπειρίας δημοκρατικής οργάνωσης και διαχείρισης των προβλημάτων που γεννούσε η μετανάστευση σε μια ξένη χώρα.

 

 

 

26η εκπομπή

Κυριακή 12 Ιουλίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Τα παράσιτα στη λογοτεχνία, την ιστορία και τον κινηματογράφο

Συζητούν ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Σωτήρης Παρασχάς

O Κωστής Καρπόζηλος συνομιλεί με τον Σωτήρη Παρασχά, επίκουρο καθηγητή γενικής και συγκριτικής γραμματολογίας, για τα παράσιτα. Κανείς δεν προσέχει αρχικά τα παράσιτα, αλλά αν κοιτάξουμε πιο προσεκτικά βρίσκονται παντού: στη λογοτεχνία, στον κινηματογράφο, στο δημόσιο λόγο. Από τον λόγο των αστών που παρουσιάζουν τους φτωχούς ως «παράσιτα» έως την εικονογραφία του σοσιαλιστικού κινήματος που παρουσιάζει τον καπιταλιστή να ρουφάει το αίμα του λαού, ξεδιπλώνεται η αναζήτηση του κοινωνικού «υγιούς» σώματος και η εμβέλεια των ιδεών του εκφυλισμού και της διαφθοράς.

Τα λογοτεχνικά έργα του 19ου αιώνα είναι κατάστικτα από «παράσιτα»: ζητιάνοι, ομοφυλόφιλοι, ανεπρόκοποι, αλκοολικοί και εισοδηματίες φωτίζουν τη σχέση βιολογίας και ιδεολογίας, την πίστη στα κληροδοτημένα χαρακτηριστικά, την ανησυχία για την επίδραση των φθοροποιών επιδράσεων. Ο Δράκουλας, το Alien ή η πρόσφατη κορεατική ταινία Παράσιτα συνιστούν όψεις μιας συζήτησης που εν τέλει ανάγεται στο φόβο απέναντι σε αυτό που είναι ταυτόχρονα αόρατο και ορατό, που βρίσκεται εντός και εκτός, που με την εμφάνισή του διασαλεύει τις υπάρχουσες ισορροπίες και απειλεί τον κόσμο των τακτοποιημένων κοινωνικών σχέσεων. 

 

 

 

25η εκπομπή

Κυριακή 5 Ιουλίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Η ελληνική μειονότητα της Αλβανίας: από αλύτρωτοι αδελφοί, μετανάστες στην μητέρα πατρίδα

Συζητούν ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Λάμπρος Μπαλτσιώτης

Ο Κωστής Καρπόζηλος συνομιλεί με τον ιστορικό Λάμπρο Μπαλτσιώτη με αφορμή την πρόσφατη έκδοση του βιβλίου του «Έλληνες και εν δυνάμει Έλληνες: η μειονότητα της Αλβανίας μετά τον Ψυχρό Πόλεμο» (Ισνάφι, 2020).

Εκκινώντας από τις ιστορικές καταβολές του μειονοτικού ζητήματος στα Βαλκάνια η συζήτηση εστιάζει στις κοινωνικές και πολιτικές πραγματικότητες της ελληνικής μειονότητας της Αλβανίας κατά τον 20ο αιώνα. Στο έδαφος αυτό φωτίζει τη μειονοτική καθημερινότητα στα χρόνια του Ενβέρ Χότζα, παρακολουθεί τις διαφορετικές εννοιολογήσεις της εθνικής συνείδησης στις δύο πλευρές των συνόρων και συζητά το πώς διαμορφώθηκε η ελληνική εξωτερική πολιτική του «μειονοτικού». Πιο συγκεκριμένα, εξετάζεται ο διάλογος ανάμεσα στις αλυτρωτικές πολιτικές, την εργαλειακή χρήση της μειονότητας και την πρακτική του ειδικού καθεστώτος για τους «ομογενείς» και ο τρόπος που αυτός καθόρισε ένα πλέγμα αντιλήψεων και προσλήψεων για τους Έλληνες και εν δυνάμει Έλληνες της Αλβανίας. 

 

 

24η εκπομπή

Κυριακή 28 Ιουνίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Δικτατορία και Ανώτατη Εκπαίδευση: Η περίπτωση του Ιωάννη Μεταξά

Συζητούν ο Χρήστος Τριανταφύλλου και ο Βασίλης Γκόνης

Ο ιστορικός Χρήστος Τριανταφύλλου συζητά με τον υποψήφιο διδάκτορα Ιστορίας Βασίλη Γκόνη για τη δικτατορία του Μεταξά και για τις σχέσεις της με την Ανώτατη Εκπαίδευση. Το καθεστώς της 4ης Αυγούστου ήταν ένα αυταρχικό, δικτατορικό καθεστώς που συνδύασε στοιχεία από εγχώρια και ξένα πολιτικά ρεύματα και ιδεολογίες, όπως ο εθνικισμός, ο συντηρητισμός κι ο φασισμός. Ακραίες συντηρητικές απόψεις, φιλελεύθερες θέσεις, φασιστικές επιρροές ήταν τα συστατικά στοιχεία των αλλεπάλληλων νομοθετημάτων και διαταγμάτων, υπό την υψηλή εποπτεία του Βασιλιά. Στόχος του Μεταξά ήταν να ελέγξει απόλυτα τα Πανεπιστήμια της χώρας και να επιβάλει την προσωπική του πολιτική στο χώρο της Παιδείας, με απώτερο σκοπό την επικράτηση των αριστοκρατικών του επιδιώξεων. Με τον τρόπο αυτό μετουσίωσε σε επίσημη κυβερνητική πολιτική τις προσωπικές γλωσσικές και εκπαιδευτικές απόψεις του και τους ευρύτερους προσανατολισμούς του και ανέδειξε στο προσκήνιο τη δημοτική, ερχόμενος σε σύγκρουση με το Πανεπιστήμιο Αθηνών.

 

 

23η εκπομπή

Κυριακή 21 Ιουνίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Προσφυγικό: ένα φαινόμενο με παρελθόν, παρόν και μέλλον

Συζητούν ο Δημήτρης Χριστόπουλος και ο Ηλίας Νικολακόπουλος

Ο Ηλίας Νικολακόπουλος συνομιλεί με το Δημήτρη Χριστόπουλο με αφορμή την πρόσφατη έκδοση του βιβλίου του Αν το προσφυγικό ήταν πρόβλημα, θα είχε λύση (Πόλις, 2020) που παρακολουθεί την ιστορική διαδρομή και τις παροντικές διαστάσεις των πληθυσμιακών μετακινήσεων.

Υπάρχει "προσφυγικό πρόβλημα" ή πρέπει να σκεφτούμε διαφορετικά επιμένοντας στην μακρά διάρκεια του φαινομένου της μετακίνησης των ανθρώπων στο χώρο; Εκκινώντας από τις ιστορικές καταβολές της συνθήκης της Γενεύης και της ανάδειξης του "πρόσφυγα" σε πολιτικού υποκειμένου η συζήτηση εστιάζει στη σύγχρονη πραγματικότητα, τη συμφωνία Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τουρκίας, και τις πολιτικές διαχείρισης του ελληνικού κράτους. Στο πλαίσιο αυτό, η συζήτηση αναδεικνύει τις πραγματικές διαστάσεις της παροντικής κατάστασης, φωτίζει τη δυναμική της ενσωμάτωσης και υπογραμμίζει ότι κάθε εξέλιξη προς το καλύτερο στηρίζεται στην επίγνωση του φαινομένου μακριά από δαιμονοποιήσεις και εξιδανικεύσεις. Γιατί η Ελλάδα ήταν, είναι και θα είναι μια χώρα σε κίνηση με πληθυσμούς που φεύγουν και έρχονται, ένα σταυροδρόμι, ένα παράδειγμα για το πώς τα πράγματα αλλάζουν μέσα από τις επιθυμίες, τις περιπέτειες και τις αναζητήσεις των ανθρώπων που ψάχνουν ένα καλύτερο αύριο στο χώρο και στο χρόνο. 

 

 

22η εκπομπή

Κυριακή 14 Ιουνίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Υγειονομικές κρίσεις και κρατική οργάνωση στον ελληνικό 20ό αιώνα

Συζητούν ο Νίκος Μανιός και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συνομιλεί με τον Νίκο Μανιό για το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ), την προϊστορία, το παρόν και τις προοπτικές του.

Εκκινώντας από τη βενιζελική περίοδο, συζητούν για τις υγειονομικές κρίσεις στον ελληνικό 20ό αιώνα, το μεταπολιτευτικό αίτημα για ένα κρατικό σύστημα υγείας, τις νομοθετικές παρεμβάσεις του ΠΑΣΟΚ, τις επιπτώσεις των μνημονίων και τα νέα δεδομένα και αιτούμενα που δημιουργεί η πρόσφατη πανδημία.

 

 

21η εκπομπή

Κυριακή 7 Ιουνίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Η ιδεολογία στη βιολογία

Συζητούν ο Πουλίκος Πουλικάκος και ο Κωστής Καρπόζηλος

Ο Κωστής Καρπόζηλος συνομιλεί με τον Πουλίκο Πουλικάκο (βιολόγο και αναπληρωτή καθηγητή Ογκολογικών Επιστημών στην Ιατρική Σχολή Μάουντ Σάιναι της Νέας Υόρκης) για τις ιδεολογικές προεκτάσεις της βιολογίας. Με αφετηρία την εκρηκτική κοινωνική κατάσταση στις Ηνωμένες Πολιτείες εξερευνούν τη βιολογική διάσταση του ρατσισμού, τις ιδεολογικές προεκτάσεις της βιολογίας και τις πολιτικές διαχείρισης της πανδημίας του κορονοϊού. Βρίσκονται όλες οι απαντήσεις στη βιολογία; Υπάρχει κάτι στο dna των ανθρώπων που εξηγεί την παχυσαρκία, τη νυμφομανία και την εγκληματικότητα; Και αν όχι, πώς περάσαμε από τα πειράματα του Λυσένκο στη Σοβιετική Ένωση στους σύγχρονους Λυσένκο του βιολογικού ντετερμινισμού; 

 

20ή εκπομπή

Κυριακή 24 Μαΐου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ιστορίες των μεταδοτικών ασθενειών στις δυτικές κοινωνίες: η φυματίωση

Συζητούν ο Γιάννης Στογιαννίδης και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

Με αφορμή την πρόσφατη πανδημία, ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον ιστορικό Γιάννη Στογιαννίδη για την ιστορία της φυματίωσης και την αντιμετώπιση των μεταδοτικών νόσων από τις δυτικές κοινωνίες. Ο λευκός θάνατος, οι φυματικοί ποιητές και καλλιτέχνες, οι κρατικές και ιδιωτικές πρωτοβουλίες, τα πρώτα σανατόρια στις Άλπεις, το νοσοκομείο «Σωτηρία», οι ταξικοί διαχωρισμοί αποτελούν σημεία της συζήτησης για μια ασθένεια που προκάλεσε και προκαλεί εκατομμύρια θανάτους, αλλά παράλληλα τροφοδότησε το συλλογικό φαντασιακό με πολλαπλές αναπαραστάσεις και καλλιτεχνικά έργα.

 

19η εκπομπή

Κυριακή 15 Μαρτίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Έλληνες και Ευρώπη στον 19ο αιώνα: προσδοκίες και διαψεύσεις

Συζητούν η Λίνα Λούβη και ο Κωστής Καρπόζηλος

Ο Κωστής Καρπόζηλος συνομιλεί με τη Λίνα Λούβη, με αφορμή την πρόσφατη έκδοση του βιβλίου της «Η Ευρώπη των Ελλήνων: πρότυπο, απειλή, προστάτις 1833-1857» (Αλεξάνδρεια, 2020) που παρακολουθεί τη δυναμική και πολυεπίπεδη σχέση των Ελλήνων με την Ευρώπη τον 19ο αιώνα. Τι εκπροσωπούσε η Ευρώπη -και ποιά ακριβώς Ευρώπη- στο μυαλό, στην ψυχή και στους οραματισμούς της ελληνικής κοινωνίας; Eκκινώντας από την άφιξη του Όθωνα και απολήγοντας στον Κριμαϊκό Πόλεμο παρακολουθούμε τη μεταβολή των αντιλήψεων και των προσλήψεων, την ιστορική διακύμανση ανάμεσα στις μεγάλες προσδοκίες και στις επώδυνες διαψεύσεις, τη διαμόρφωση ενός διανοητικού και πολιτικού κλίματος στο οποίο η Ευρώπη κατείχε δεσπόζουσα θέση. Μέσα από αυτή τη διαδρομή φωτίζονται οι πολλαπλές Ευρώπες των Ελλήνων: συνταγματικό πρότυπο, θρησκευτική απειλή, προστάτης και τιμωρός των φιλόδοξων ονείρων για την ελληνική εθνική ολοκλήρωση με τη μορφή της Μεγάλης Ιδέας.

 

18η εκπομπή

Κυριακή 8 Μαρτίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Φύλο και ιστορία: οι γυναίκες στη «μακρά» δεκαετία του 1940

Συζητούν η Τασούλα Βερβενιώτη και ο Χρήστος Τριανταφύλλου

Ο ιστορικός Χρήστος Τριανταφύλλου συζητά με την ιστορικό Τασούλα Βερβενιώτη για τις πολλαπλές θέσεις των γυναικών στον ελληνικό 20ό αιώνα, με έμφαση στη δεκαετία του 1940. Χωρίς να αποτελούν ποτέ μια ενιαία κατηγορία, οι γυναίκες δραστηριοποιήθηκαν ανάλογα με την γεωγραφική, την ταξική και την πολιτική τους τοποθέτηση. Πολλές γυναίκες διεκδίκησαν από νωρίς την ισότητά τους μέσα από οργανώσεις αλλά και μέσα από τους κώδικες των τοπικών κοινωνιών, ενώ ο υποστηρικτικός τους ρόλος στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο μετατράπηκε γρήγορα σε ισότιμη θέση μέσα από τη συμμετοχή τους στο ΕΑΜ, τον ΕΛΑΣ, την «Κυβέρνηση του Βουνού», και, σε ακόμη μαζικότερο επίπεδο αν και συχνά εξαναγκαστικά, στον ΔΣΕ.

Από την άλλη πλευρά, η εθνικοφροσύνη ασχολήθηκε με το «γυναικείο ζήτημα» μέσα από τις ενέργειες της Φρειδερίκης και μέσα από τις διεργασίες για την παροχή δικαιώματος ψήφου και εκλογής. Μέσα από προσωπικές αναζητήσεις και νεότερες προσεγγίσεις, ανάμεσα στις οποίες ξεχωρίζει εκείνη της Τασούλας Βερβενιώτη, αναδύθηκε και στην Ελλάδα η προφορική ιστορία και η ιστορία του φύλου, σε ευθεία αντίθεση με την παραδοσιακή, πατριαρχική σύλληψη της ιστορίας. Έτσι, ο στίχος από τον ύμνο της αριστερής οργάνωσης «Λεύτερη Νέα», όπου οι γυναίκες καλούνται να λυτρωθούν από την «τριπλή σκλαβιά κατακτητή, προϊσταμένου και άντρα» μοιάζει σήμερα σαν πρόδρομος της διαθεματικότητας και μας καλεί να σκεφτούμε για ακόμη μια φορά την ιστορία διαφορετικά και συμπεριληπτικά.

 

 

17η εκπομπή

Κυριακή 1η Μαρτίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Όταν η ποίηση συναντά την ιστορία

Συζητούν ο Κυριάκος Συφιλτζόγλου και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

 

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον λογοτέχνη και φωτογράφο Κυριάκο Συφιλτζόγλου για τον τρόπο που η λογοτεχνία μπορεί να προσεγγίσει ένα τραυματικό και δύσκολο παρελθόν. Οι σχολές της Βασίλισσας Φρειδερίκης, οι σλαβόφωνοι πληθυσμοί, οι τουρκόφωνοι πρόσφυγες του ΄22, οι κοινότητες των Ποντίων, οι Έλληνες μετανάστες στη Γερμανία, η πρώτη δεκαετία του ΠΑΣΟΚ συγκροτούν τον προνομιακό τόπο μιας ποίησης που έρχεται να μιλήσει με τη σημερινή προσφυγική και οικονομική κρίση στην περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας.

 

 

16η εκπομπή

Κυριακή 23 Φεβρουαρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Οι "καταραμένοι" των σίξτις

Συζητούν ο Κώστας Κατσάπης και η Αγγελική Χριστοδούλου

 

Η Αγγελική Χριστοδούλου συνομιλεί με τον Κώστα Κατσάπη με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του Οι καταραμένοι, σπαράγματα κοινωνικής ιστορίας, αντίδοτο στη νοσταλγία του εξήντα (εκδόσεις Οκτώ, 2019). Σε αυτό ο συγγραφέας επιχειρεί, με ένα τολμηρό μακροβούτι, να καταδυθεί σε σκοτεινές και ανέγγιχτες όψεις της νεοελληνικής κοινωνίας, στους καταραμένους της, προσπαθώντας παράλληλα να κάνει μια διαφορετική ανάγνωση σε μια μεταβατική δεκαετία, αυτή του ΄60, η οποία έχει εκλάβει εξιδανικευμένες διαστάσεις. Το βιβλίο ερευνά μια οδυνηρή καθημερινότητα με αυτόχειρες, μικροαπατεώνες, εγκλήματα τιμής, ερωτικά πάθη, με υποθέσεις ασέλγειας και παιδεραστίας ακόμα και με τα πάθη και τις ακρότητες που γεννούν οι πολιτικές αντιπαραθέσεις, προσπαθώντας παράλληλα να αποκαταστήσει την πλημμυρίδα νοσταλγίας για το εξήντα που έχει κατακλύσει τα τελευταία χρόνια τον δημόσιο λόγο και το διαδίκτυο.

 

 

15η εκπομπή

Κυριακή 16 Φεβρουαρίου, 13.00 – 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Πολιτική γελοιογραφία και ιστορία

Συζητούν ο Χρήστος Τριανταφύλλου και ο Γιάννης Αντωνόπουλος

Ο δημιουργός κόμικς και κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην ιστορία Γιάννης Αντωνόπουλος (John Antono) συνομιλεί με τον ιστορικό Χρήστο Τριανταφύλλου για τη σχέση της γελοιογραφίας με την ιστορία. Έχοντας εμφανιστεί ταυτόχρονα με την ανάδυση της νεοτερικής δημόσιας σφαίρας κατά τον 18ο και 19ο αιώνα, η πολιτική γελοιογραφία αποτέλεσε αναπόσπαστο κομμάτι της πορείας προς τη μαζική δημοκρατία και λειτούργησε ως πλατφόρμα διαρκούς κριτικής προς την εξουσία. Στην Ελλάδα, η πολιτική γελοιογραφία είχε και εξακολουθεί να έχει πλούσια παρουσία: ήδη από τον 19ο αιώνα εμφανίστηκαν σατιρικά έντυπα, ενώ ειδικά στον 20ό η γελοιογραφία ήταν οργανικό τμήμα των εντύπων ευρείας απεύθυνσης, πάντα σε στενή σύνδεση με τα εγχώρια και διεθνή πολιτικοκοινωνικά τεκταινόμενα. Έτσι, ο πολιτικός γελοιογράφος λειτουργούσε και λειτουργεί στο μεταίχμιο των εικαστικών τεχνών και της δημοσιογραφίας, ως ένας ιδιότυπος χρονικογράφος και σχολιαστής, αποκαλύπτοντάς μας, έτσι, πολύτιμα στοιχεία για το πνεύμα μιας εποχής –στοιχεία που εύκολα διαφεύγουν από άλλα είδη πηγών.

 

 

 

14η εκπομπή

Κυριακή 9 Φεβρουαρίου, 13.00 – 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Η γενεαλογία της «γενιάς»: οι διαδρομές μιας έννοιας

Συζητούν ο Ευγένιος Ματθιόπουλος και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον Ευγένιο Ματθιόπουλο, καθηγητή της Ιστορίας της τέχνης στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, για τις διαδρομές της έννοιας της γενιάς στην ιστορία, στην ιστορία της τέχνης και της λογοτεχνίας.

Διατρέχοντας ένα εκτεταμένο διάστημα, από το τέλος του 18ου στο σήμερα, συζητούν για τον γαλλικό διαφωτισμό, τον εθνικισμό και τον ιστορισμό, τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, την πάλη των τάξεων, τη Γενιά του ’30, τις ναζιστικές και φυλετικές θεωρίες, τις επιπτώσεις του Ολοκαυτώματος, όλα όσα συνδέθηκαν με τις διαφορετικές εννοιοδοτήσεις της γενιάς στη μετακίνησή της από τη βιολογία στην κοινωνιολογία. Αναφέρονται ακόμη στο έργο σημαντικών στοχαστών, από τον Βολταίρο και τον Καντ στον Φουκώ, σκιαγραφώντας την περίπλοκη διαδρομή μιας έννοιας που αποτέλεσε για πολλά χρόνια το κατεξοχήν ερμηνευτικό εργαλείο για τις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες.

 

 

13η εκπομπή

Κυριακή 2 Φεβρουαρίου, 13.00 – 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ψυχική Ασθένεια στον Αρχαίο Κόσμο

Συζητούν ο Γιώργος Καζαντζίδης και ο Κωστής Καρπόζηλος

Μπορούμε να μιλήσουμε για ψυχικές ασθένειες στην αρχαιότητα; Ο Κωστής Καρπόζηλος συνομιλεί με τον Γιώργο Καζαντζίδη (επίκουρο Καθηγητή κλασικών σπουδών, Τμήμα Φιλολογίας, Πανεπιστήμιο Πατρών) για τα ιατρικά κείμενα του αρχαίου κόσμου και τον τρόπο που προσεγγίζουν τις ασθένειες της ψυχής. Η θεωρία των τεσσάρων χυμών, η μανία και η μελαγχολία, τα ιπποκρατικά κείμενα και τα Ασκληπιεία διαπλέκονται με τον ανατρεπτικό ρόλο του ψυχικά ασθενούς στην κωμωδία και την ιστορία του Νικάνορα που όταν άκουγε μελωδίες το βράδυ ένιωθε αναστάτωση. Μία συζήτηση για το στίγμα, τον ανορθολογισμό του ορθολογισμού και το διάλογο ανάμεσα στην αντίληψη των κοινωνιών μέσα στο χρόνο για το τι συνιστά ψυχική ασθένεια. 

 

 

12η εκπομπή

Κυριακή 26 Ιανουαρίου, 13.00 – 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Μπάμπης Δρακόπουλος: ένας ανθρώπινος κομμουνιστής

Συζητούν η Σόνια Τσιτήλου και ο Ηλίας Νικολακόπουλος

Ο Ηλίας Νικολακόπουλος συνομιλεί με την Σόνια Τσιτήλου για τη ζωή και το έργο του Μπάμπη Δρακόπουλου (1917-1991). Η συναρπαστική διαδρομή του Μπάμπη Δρακόπουλου φωτίζει τον σύντομο 20ο αιώνα και τις μεγάλες περιπέτειες του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος. Από την κομμουνιστική νεολαία του μεσοπολέμου και τις εμπειρίες της εξορίας στα χρόνια της μεταξικής δικτατορίας, στην ίδρυση της ΕΠΟΝ το 1943 και μετά την Απελευθέρωση, μέλος του ΚΚΕ και του παράνομου μηχανισμού του μέχρι τη σύλληψή του το 1949. Μετά την αποφυλάκισή του το 1960, ο Δρακόπουλος αναδείχθηκε σε πρωταγωνιστική μορφή της μετεμφυλιακής Αριστεράς, γραμματέας του Γραφείου Εσωτερικού, συμμετείχε ενεργά στη συγκρότηση της ανανεωτικής της πτέρυγας. Γραμματέας, μετά την πτώση της δικτατορίας, του ΚΚΕ (εσ.) θα αποχωρήσει εθελοντικά το 1982 από την ηγεσία του κόμματος, παραμένοντας ενεργός πολιτικά, μέχρι τον θάνατό του το 1991. Η βαθιά ανθρώπινη οπτική του, η διαρκής θεωρητική αναζήτηση και η συνεπής κομματική του δράση υπενθυμίζει έναν τύπο πολιτικής δράσης που συνδύαζε την προσήλωση σε αρχές με τον προγραμματικό διάλογο και τη μορφωτική εργασία.

 

 

11η εκπομπή

Κυριακή 19 Ιανουαρίου, 13.00 – 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ο ελληνικός 20ός αιώνας

Συζητούν ο Αντώνης Λιάκος και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον ομότιμο καθηγητή του Πανεπιστημίου της Αθήνας Αντώνη Λιάκο για την ιστορία του «μακρού» 20ού αιώνα, από την έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων έως τα προεόρτια της οικονομικής κρίσης, το 2010.

Το DDT, η ελονοσία, οι μετακινήσεις των πληθυσμών, η κατοχή και ο εμφύλιος, η Ελλάδα και η Ευρώπη, το κράτος και η απουσία του αποτελούν στιγμές μιας συζήτησης που επιδιώκει να περιηγηθεί στη μελέτη ενός αιώνα εν κινήσει, ενός αιώνα μέσα στον οποίον η ελληνική κοινωνία έζησε μια σειρά από μείζονες αλλαγές που επανακαθόρισαν την ταυτότητά της.

 

 

10η εκπομπή

Κυριακή 12 Ιανουαρίου, 13.00 – 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

ΜυθΙστορικά: ζωγραφική και ιστορία

Συζητούν ο Αλέκος Λεβίδης και ο Κωστής Καρπόζηλος

Ο Κωστής Καρπόζηλος συζητά με τον ζωγράφο Αλέκο Λεβίδη με αφορμή την έκθεση ΜυθΙστορικά (Πινακοθήκη Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα, Μουσείο Μπενάκη, 15.1.2020-16.3.2020). Τα «ΜυθΙστορικά» του Αλέκου Λεβίδη είναι μια σειρά εικοσιτεσσάρων έργων που ζωγραφίστηκαν στη διάρκεια τεσσάρων δεκαετιών (1980-2019) και φέρουν έντονα το αυτοβιογραφικό στοιχείο. Το προσωπικό βίωμα πλέκεται με κοινωνικά και πολιτικά γεγονότα που διαμόρφωσαν τη ζωή του ζωγράφου, ενώ το «μέσα» συνδέεται με το «έξω», το «μικρό» με το «μεγάλο» και ο μύθος με την «πραγματικότητα».  Εκκινώντας από την αφετηρία αυτή η συζήτηση εκτείνεται στη σχέση του Αλέκου Λεβίδη με το ιστορικό παρελθόν, τη συμμετοχή του στο αντιδικτατορικό κίνημα και τις αναζητήσεις του στο χώρο και στο χρόνο που συνδέουν διαφορετικούς τόπους και χρονικά επίπεδα. Μπορούμε να μιλήσουμε με λόγια για τη ζωγραφική; 

 

 

9η εκπομπή

Κυριακή 15 Δεκεμβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

1989: λίγο πριν, λίγο μετά

Συζητούν η Πόπη Πολέμη, η Κατερίνα Λαμπρινού και ο Μάνος Αυγερίδης

Η Πόπη Πολέμη, η Κατερίνα Λαμπρινού και ο Μάνος Αυγερίδης, μέλη και οι τρεις της συντακτικής ομάδας του περ. Αρχειοτάξιο, συζητούν ως «μη ειδικοί» για το 1989, έτος ορόσημο για την κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού» και το τέλος του διπολικού ψυχροπολεμικού κόσμου, όπως είχε διαμορφωθεί από την επαύριον της λήξης του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πόσο διήρκησαν οι ελπίδες που γέννησε η επιτυχής αντίδραση απέναντι σε άλλοτε παντοδύναμα αυταρχικά καθεστώτα, σε τι συνίσταντο και τι τις διαδέχθηκε; Πώς μπορούμε να ξανασκεφτούμε την τομή του 1989, τρεις δεκαετίες μετά; Τι σήμαινε το τέλος του «σύντομου 20ού αιώνα» για τα εθνικά, πολιτικά και κοινωνικά υποκείμενα της ευρωπαϊκής ιστορίας; Αφορμή για αυτήν τη συζήτηση αποτελεί το αφιέρωμα του νέου τεύχους του περιοδικού που κυκλοφορεί σε λίγες μέρες σε συνεργασία, όπως πάντα, με τις εκδόσεις Θεμέλιο.

 

 

8η εκπομπή

Κυριακή 8 Δεκεμβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια; ιστορία του δουλεμπορίου στη Βόρεια Αμερική

Συζητούν ο Δημήτρης Αναστασιάδης και ο Θανάσης Γάλλος

Με αφορμή την επέτειο των 400 χρόνων από την άφιξη του πρώτου δουλεμπορικού με μαύρους σκλάβους στη Βιρτζίνια το 1619, ο Θανάσης Γάλλος συνομιλεί με τον Δημήτρη Αναστασιάδη, ιστορικό και υποψήφιο διδάκτορα στο ΕΚΠΑ για την ιστορική έναρξη του δουλεμπορίου, την εξέλιξη, την κανονικοποίηση του και τη νομική του κατοχύρωση. Συζητούν για το ρόλο που έπαιξε η Αμερικανική Επανάσταση και ο Αμερικανικός Εμφύλιος Πόλεμος στην επίσημη κατάργηση του δουλεμπορίου αλλά στην ανεπίσημη διατήρηση του μέχρι τη δεκαετία του 1960 και το κίνημα των πολιτικών δικαιωμάτων, αλλά και τη ρατσιστική αντίληψη που είναι ολοζώντανη στις ΗΠΑ μέχρι σήμερα.

 

 

7η εκπομπή

Κυριακή 1η Δεκεμβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Χιλή: μια χώρα σε εξέγερση

Συζητούν η Ευγενία Παλιεράκη και ο Κωστής Καρπόζηλος

Ο Κωστής Καρπόζηλος συνομιλεί με την Ευγενία Παλιεράκη, ιστορικό της Λατινικής Αμερικής που πρόσφατα επέστρεψε από το Σαντιάγο, για τη σύγχρονη ιστορία της Χιλής. Εκκινώντας από τη μετάβαση από τη δικτατορία του Πινοσέτ στη Δημοκρατία παρακολουθούν την αντοχή του πολιτικού και κοινωνικού αυταρχισμού, τις περιπέτειες της Αριστεράς και τις σύγχρονες κοινωνικές αντιστάσεις. Η πρόσφατη εξέγερση στη Χιλή αναδεικνύει τις αντιθέσεις, πολιτικές και κοινωνικές, στα χρόνια της Δημοκρατίας, υπογραμμίζει το απρόβλεπτο των ριζοσπαστικών τομών, φωτίζει τη δυναμική εκδίπλωση των λαϊκών κινητοποιήσεων και τις κατασταλτικές πρακτικές του κράτους και των μηχανισμών του. Ποιά θα είναι η επόμενη μέρα για τη Χιλή; 

 

 

6η εκπομπή

Κυριακή 24 Νοεμβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Όχι δεν είμαι εχθρός του λαού: ένας Έλληνας κομμουνιστής στη Σοβιετική Ένωση

Συζητούν ο Μάριος Μαρκοβίτης και ο Κωστής Καρπόζηλος

Ο Κωστής Καρπόζηλος συνομιλεί με τον Μάριο Μαρκοβίτη με αφορμή την δεύτερη έκδοση του βιβλίου του «Όχι δεν είμαι εχθρός του λαού» (Επίκεντρο, 2019) που παρακολουθεί τη συναρπαστική διαδρομή του κομμουνιστή και επαναστάτη Μάρκου Μαρκοβίτη. Μια διαδρομή από την Οθωμανική Νάουσα στις τάξεις της κομμουνιστικής νεολαίας της δεκαετίας του 1920, τον Πειθαρχικό Ουλαμό Καλπακίου, τις φυλακές Αβέρωφ και στο τέλος της Σοβιετικής Ένωσης. Παρακολουθώντας την πορεία του Μάρκου Μαρκοβίτη αναδεικνύεται το εκρηκτικό φορτίο της πολιτικής στράτευσης του μεσοπολέμου και η ταλάντευση ανάμεσα στις μεγάλες επαναστατικές προσδοκίες και τις συντριπτικές διαψεύσεις των χρόνων του Μεγάλου Τρόμου στη Σοβιετική Ένωση. 

 

 

5η εκπομπή

Κυριακή 17 Νοεμβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Το διπλό ταξίδι: ο αντιδικτατορικός αγώνας στη Δυτική Γερμανία

 

Συζητούν ο Λευτέρης Ξάνθος, η Ζίγκριντ Ξάνθου και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

 

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον Λευτέρη Ξάνθο και τη Ζίγκριντ Ξάνθου για το αντιδικτατορικό κίνημα, τους Έλληνες μετανάστες και το κίνημα συμπαράστασης στον ελληνικό λαό στη Δυτική Γερμανία τη δεκαετία του 1960. Αφηγούμενοι τις προσωπικές τους εμπειρίες, συνδεδεμένες με το προσωπικό ταξίδι του καθενός, περιγράφουν την αντιδικτατορική τους δράση μέσα στο κλίμα του Μάη του ’68, των νεανικών κινημάτων και της προσπάθειας της Δυτικής Γερμανίας να αντιμετωπίσει το ναζιστικό παρελθόν της.

 

 

 

4η εκπομπή

Κυριακή 10 Νοεμβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

«Επικίνδυνοι πολίτες» σε τόπους εξορίας

Συζητούν η Νένη Πανουργιά και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

Στην ιστορική διαδρομή του 20ού αιώνα το ελληνικό κράτος διαμόρφωσε ένα ευρύ πλέγμα παρακολούθησης και καταστολής όσων θεωρούσε «επικίνδυνους πολίτες».

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και η αναπληρώτρια καθηγήτρια ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Columbia της Νέας Υόρκης Νένη Πανουργιά συζητούν γύρω από τις πρακτικές πολιτικών διακρίσεων, τους τόπους εξορίας και την ανάδυση του κομμουνιστή ως του κατεξοχήν «επικίνδυνου πολίτη». Εστιάζοντας στην περίπτωση της Λέρου, αναδεικνύονται τα επάλληλα στρώματα αποκλεισμού και εκτοπισμού που σφράγισαν ανεξίτηλα τη σύγχρονη ελληνική ιστορία.

 

 

 

3η εκπομπή

Κυριακή 3 Νοεμβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Κουρδικό ζήτημα: από το τέλος των Αυτοκρατοριών στην αναζήτηση του σύγχρονου κράτους

Συζητούν ο Σωτήρης Ρούσσος και ο Κωστής Καρπόζηλος

Η στρατιωτική εισβολή της Τουρκίας στη Συρία έφερε, για μια ακόμα φορά, το κουρδικό ζήτημα στο προσκήνιο της διεθνούς πολιτικής και διπλωματικής συζήτησης. Σε αυτήν, συχνά διαφεύγει η ιστορική διάσταση του κουρδικού αιτήματος για ανεξαρτησία και οι διαδρομές της συγκρότησης της ίδιας της ιδέας του κουρδικού έθνους.

Ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Σωτήρης Ρούσσος, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, συζητούν γύρω από τις τεκτονικές μεταβολές του τέλους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τις εξεγέρσεις των κουρδικών πληθυσμών στη νεαρή Δημοκρατία της Τουρκίας και τη σύνθετη διαδρομή των ιδεών της κουρδικής ανεξαρτησίας ανάμεσα στο Ιράν, στο Ιράκ, στη Συρία και στην Τουρκία. Μέσα σε αυτήν, αναδεικνύεται το μεγάλο ερώτημα των χαράξεων του μεταπολεμικού κόσμου, υβριδικές μορφές πολιτικής συγκρότησης του κουρδικού έθνους, και η δυναμική της ιδέας της εθνικής ανεξαρτησίας. 

 

2η εκπομπή

Κυριακή 27 Οκτωβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Έλληνες στο Γ΄ Ράιχ

Συζητούν ο Ιάσονας Χανδρινός και ο Ηλίας Νικολακόπουλος

Ο Ηλίας Νικολακόπουλος και ο ιστορικός Ιάσονας Χανδρινός συζητούν για τους Έλληνες που βρέθηκαν με διαφορετικούς δρόμους και προορισμούς στην Γερμανία του Τρίτου Ράιχ. Οι εκτοπισμένοι κρατούμενοι που στάλθηκαν για καταναγκαστική εργασία και οι οικονομικοί μετανάστες, ιδίως από τις βουλγαροκρατούμενες περιοχές της Μακεδονίας και της Θράκης, αναδεικνύουν τη συστηματική πολιτική των γερμανικών αρχών και τα νήματα που συνδέουν τις τραυματικές εμπειρίες της Κατοχής με τις παραγωγικές ανάγκες της γερμανικής πολεμικής οικονομίας.

Η ξεχωριστή ιστορία των χιλιάδων Ελληνοεβραίων που στάλθηκαν στο στρατόπεδο εξόντωσης του Άουσβιτς υπογραμμίζει τις φυλετικές διαστάσεις της οργανωμένης μετακίνησης πολιτών προς το Γερμανικό Ράιχ. Τέλος, οι επώνυμες περιπτώσεις –όπως αυτή του Νίκου Ζαχαριάδη που στάλθηκε στο Νταχάου τον Μάιο του 1941 ως ο πρώτος εκτοπισμένος- καθώς και του Αβραάμ Μπεναρόγια στα τέλη του 1942, φωτίζουν μία σχετικά άγνωστη πτυχή της ιστορίας του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος.

 

1η εκπομπή

Κυριακή 20 Οκτωβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

ΚΕΘΕΑ: η ιστορία ενός θεσμού

Συζητούν ο Γεράσιμος Νοταράς και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον Γεράσιμο Νοταρά, επικεφαλής του Ιστορικού Αρχείου της Εθνικής Τράπεζας και μέλος για πολλά χρόνια του Διοικητικού Συμβουλίου του ΚΕΘΕΑ, για την ιστορία του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΘΕΑ). Μια συζήτηση για τα προγράμματα απεξάρτησης, τις κοινότητες, τους εθελοντές και γενικότερα τη συμβολή του Κέντρου στην επανένταξη εξαρτημένων ατόμων.

Η ιστορική αυτή αναδρομή διαπλέκεται με το παρόν και το μέλλον του θεσμού και ειδικότερα με την υπεράσπιση του θεραπευτικού μοντέλου και της αυτοδιοίκησής του.

Buty, koszulki, spodnie Dziecięce

 

 

apeleutherosi002σε συνεργασία με τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας

Επιμέλεια: Ηλίας Νικολακόπουλος

Μουσική επιμέλεια: Θανάσης Μήνας

Οργάνωση παραγωγής: Ιωάννα Βόγλη

Από την Κυριακή 20 Οκτωβρίου και κάθε Κυριακή 13:00 - 14:00 το μεσημέρι Στο Κόκκινο 105,5 


Πως ξαναδιαβάζουμε το παρελθόν την εποχή της κρίσης; Πως επιστρέφουμε στα ορόσημα με τα οποία οι άνθρωποι σημάδεψαν την ιστορική διαδρομή τους, την ώρα που ένας ολόκληρος κόσμος αλλάζει;
Πως ξαναβλέπουμε τους μύθους και τις πραγματικότητες του χθες με βάση τις νέες βεβαιότητες του σήμερα;

Η Ιστορία στο Κόκκινο επιθυμεί να συνομιλήσει για το χθες με σύγχρονους επιστήμονες και νέες οπτικές. Εστιασμένη κατά κύριο λόγο στον ταραγμένο 20ό αιώνα, την εποχή των άκρων και με αφορμή σημαντικές ιστορικές επετείους επιχειρεί να αναδείξει μια σειρά από άξονες που διέτρεξαν την πρόσφατη ελληνική ιστορία: από το κίνημα στο Γουδί έως και τη Μεταπολίτευση, από τη σταφιδική κρίση των αρχών του αιώνα έως το επισιτιστικό πρόγραμμα του ΕΑΜ, από το δημοτικιστικό κίνημα στην καθιέρωση του μονοτονικού. Ο στόχος είναι να μιλήσουμε για το παρελθόν ξεφεύγοντας από στερεότυπες εικόνες και έτοιμα σχήματα, να επεξεργαστούμε το παρελθόν ώστε να κατανοήσουμε το σήμερα. Η διαδρομή αυτή θα γίνει με τη συνεργασία των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας, τόσο στην επιλογή των θεματικών και των συνομιλητών, όσο και με τη χρήση των μοναδικών αρχειακών και έντυπων συλλογών τους για τον 20ό αιώνα.

 

11η εκπομπή

Κυριακή 6 Δεκεμβρίου, 13.00-14.00, Στο Κόκκινο 105,5

 

Δεκέμβρης ’08, δώδεκα χρόνια μετά

Συζητούν ο Κωστής Παπαϊωάννου και ο Μάνος Αυγερίδης

Ο Μάνος Αυγερίδης συνομιλεί με τον Κωστή Παπαϊωάννου, εκπαιδευτικό, επικεφαλής της οργάνωσης «Σημείο για την μελέτη και την αντιμετώπιση της ακροδεξιάς», με αφορμή τη 12η επέτειο από τη δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου και την εξέγερση που πυροδότησε. Εκκινώντας από τα συναισθήματα που γέννησε σε μεγάλο τμήμα της νεολαίας και της ελληνικής κοινωνίας η είδηση της δολοφονίας ενός 15χρονου παιδιού από αστυνομικούς τη νύχτα της 6ης Δεκέμβρη 2008 στα Εξάρχεια, συζητούν για τους τρόπους με τους οποίους εκφράστηκε το σύνθημα «ο Δεκέμβρης δεν ήταν απάντηση, ήταν ερώτηση», για τη σημασία και τις εκβολές του στην ταραχώδη δεκαετία της οικονομικής κρίσης. Στη διάρκεια μιας δεκαετίας κρίσης που συνεχίζεται παρά το ημερολογιακό της τέλος, ο κρατικός αυταρχισμός, η αστυνομική αυθαιρεσία, το έλλειμα επαρκούς ενημέρωσης, καθώς και η άνοδος της ακροδεξιάς, συνέβαλαν στον κίνδυνο διολίσθησης σε μια ανελεύθερη δημοκρατία. Νέο σταθμό αυτής της διαδρομής αποτελούν οι έκτακτες συνθήκες που επιβάλλει η πανδημία και ο τρόπος αντιμετώπισής της. Παράλληλα, οι πολιτικές, θεσμικές και κοινωνικές απαντήσεις που δόθηκαν στο πεδίο της προάσπισης της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων, φανέρωσαν ανεπάρκειες αλλά πέτυχαν και σημαντικές νίκες, με κορύφωση την έκβαση της δίκης της Χρυσής Αυγής.

 

 

10η εκπομπή

Κυριακή 29 Νοεμβρίου 13.00-14.00 στον 105,5 Στο Κόκκινο

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος ανάμεσα στον μύθο και την ιστορία

Συζητούν ο Χρήστος Τριανταφύλλου και ο Μάνος Αυγερίδης

Ο Μάνος Αυγερίδης συζητά με τον διδάκτορα Ιστορίας Χρήστο Τριανταφύλλου για τις πολιτικές χρήσεις του Ελευθέριου Βενιζέλου και για τη συγκρότησή του ως εθνικού ηγέτη, από τον θάνατό του το 1936 μέχρι σήμερα. Αν και ο Βενιζέλος όσο ζούσε ήταν μια διχαστική προσωπικότητα, μετά τον θανατό του μετατράπηκε σταδιακά σε σύμβολο κοινής αποδοχής. Ήδη από την επαύριο του αποτυχημένου βενιζελικού κινήματος του 1935, σημειώθηκε η διαρραγή του βενιζελισμού και η διασπορά των στελεχών και των συμβόλων του σε όλες τις πολιτικές παρατάξεις. Ο ίδιος ο Βενιζέλος χρησιμοποιήθηκε από νωρίς ως σύμβολο σε ολόκληρο το πολιτικό φάσμα: ένα τμήμα του βενιζελισμού συμμάχησε με τη φιλοβασιλική Δεξιά, ένα άλλο με την ΕΑΜική Αριστερά, ενώ ένα τρίτο παρέμεινε στο Κόμμα Φιλελευθέρων και αποτέλεσε τον κορμό του μεταπολεμικού Κέντρου. Μετά την ανάδυση της εμφυλιοπολεμικής εθνικοφροσύνης και τη συμμαχία του Κέντρου με τη Δεξιά, ο Βενιζέλος χρησιμοποιήθηκε και πάλι ως εργαλείο ανασυγκρότησης των πολιτικών παρατάξεων. Κατέστη πρόγονος της δεξιάς εθνικοφροσύνης στη δεκαετία του 1950 και σύμβολο της αντιδεξιάς συσπείρωσης στη «σύντομη δεκαετία» του 1960. Ταυτόχρονα με τις πολιτικές του χρήσεις, εμφανίστηκε ένα ευρύ σώμα ιστοριογραφικών κειμένων που στόχευε στην ιστορικοποίηση της εποχής του, καθώς και μια σειρά από τελετουργίες και μνημεία αφιερωμένα σε αυτόν. Η εκδοχή που επικράτησε για τον Ελευθέριο Βενιζέλο στη Μεταπολίτευση ήταν κυρίως αυτή του Κέντρου, εκδοχή βάσει της οποίας κατέκτησε, τελικά, τη θέση του ως «εθνάρχης».

 

 

 

9η εκπομπή

Κυριακή 22 Νοεμβρίου 13.00-14.00 στον 105,5 Στο Κόκκινο

Η Θεσσαλονίκη των Εβραίων: Ιστορίες από το Μεσοπόλεμο 

Συζητούν ο Πάρις Παπαμίχος Χρονάκης και ο Κωστής Καρπόζηλος

Ο Κωστής Καρπόζηλος συνομιλεί με τον Πάρι Παπαμίχο Χρονάκη (λέκτορα Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας στο Royal Holloway, Πανεπιστήμιο του Λονδίνου) για την εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης και τη μετάβαση από το πολυεθνοτικό σύμπαν της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον εθνικό κόσμο του ελληνικού κράτους. Με αφετηρία τη στιγμή της ένταξης, τον Οκτώβριο του 1912, αναδεικνύεται η καλειδοσκοπική διάσταση της μετάβασης: οι πολιτικές του ελληνικού κράτους έναντι του πολυεθνοτικού πληθυσμού της Μακεδονίας, τα αμφίσημα συναισθήματα και οι ποικίλες στρατηγικές προσαρμογής του εβραϊκού πληθυσμού της πόλης, αλλά και η ταξική και ιδεολογική του πολυμορφία. Η πυρκαγιά του 1917, οι σχέσεις μεταξύ Εβραίων πυροπαθών και χριστιανών προσφύγων, ο ελληνικός αντισημιτισμός, ο σιωνισμός και η ισχυρή εβραϊκή σοσιαλιστική παράδοση μας επιτρέπουν να ξανασκεφτούμε την ελληνική ιστορία από το όριο του συνόρου, από τα πέρα και από τα κάτω και να αναμετρηθούμε με το ερώτημα των διαδοχικών εμπειριών της απώλειας και του τραύματος που συνθέτουν τον ελληνικό εικοστό αιώνα Εβραίων και Χριστιανών.

 

8η εκπομπή

Κυριακή 15 Νοεμβρίου 13.00-14.00 στον 105,5 Στο Κόκκινο

Από την εξέγερση του Πολυτεχνείου στη μετάβαση στη δημοκρατία: 47 χρόνια μετά

 

Συζητούν ο Κωστής Κορνέτης και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον Κωστή Κορνέτη για την εξέγερση του Νοεμβρίου ΄73, τη θέση της στον διεθνή εξεγερσιακό χάρτη της δεκαετίας του ’60, τη μνήμη της, τις πολλαπλές αμφισβητήσεις της, αλλά και τη σημασία της για τη μετάβαση στη δημοκρατία. Εκκινώντας από την ελληνική περίπτωση οι δυο συνομιλητές, στέκονται στις αντίστοιχες εμπειρίες της Ισπανίας και της Πορτογαλίας εξετάζοντας ομοιότητες και διαφορές, συζητούν για την απονομή της δικαιοσύνης και την κάθαρση, καθώς και την κριτική που ασκείται σήμερα στις διαδικασίες μετάβασης μέσα από το πρίσμα της οικονομικής κρίσης.

  

7η εκπομπή

Κυριακή 8 Νοεμβρίου 13.00-14.00 στον 105,5 Στο Κόκκινο

Διαβάζοντας την Επανάσταση του 1821, 200 χρόνια μετά

 

Συζητούν ο Παντελής Μπουκάλας και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον Παντελή Μπουκάλα για την Επανάσταση του 1821, με αφορμή τις προετοιμασίες για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την έναρξή της. Η πρόσφατη επανέκδοση απομνημονευμάτων αγωνιστών της Επανάστασης, ο λόγος και οι αφηγήσεις τους αλλά και οι προσδοκίες και οι στρατηγικές των συγγραφέων τους συμπλέκονται με τα δημοτικά, κλέφτικα και ιστορικά, τραγούδια σε μια συζήτηση για τις εμπειρίες των ανθρώπων του Αγώνα, αλλά και τους μύθους, με τους οποίους επενδύθηκαν μέσα στον χρόνο.

 

6η εκπομπή

Κυριακή 1η Νοεμβρίου 13.00-14.00 στον 105,5 Στο Κόκκινο

Η χιπ χοπ μουσική από τα κινήματα της δεκαετίας του 1960 στο Black Lives Matter

Συζητούν ο Αλέξανδρος Παπαγεωργίου και ο Χρήστος Τριανταφύλλου 

Ο Χρήστος Τριανταφύλλου συζητά με τον δημοσιογράφο Αλέξανδρο Παπαγεωργίου για την ιστορική πορεία της χιπ χοπ μουσικής και για την πολιτική της επικαιρότητα στο σήμερα. Η χιπ χοπ έχει τις ρίζες της στις μαύρες κοινότητες της Νέας Υόρκης στα τέλη της δεκαετίας του 1960, συνδεδεμένη άμεσα με τις κοινωνικές και τεχνολογικές εξελίξεις. Στη δεκαετία του 1980, τη λεγόμενη «χρυσή εποχή» του είδους, η χιπ χοπ συγκροτεί τους βασικούς μουσικούς και θεματικούς της άξονες, για να φτάσει τελικά σε μαζικά ακροατήρια στη δεκαετία του 1990 και να γίνει το πιο δημοφιλές είδος μουσικής. Ταυτόχρονα με την προβολή της προσωπικής επιτυχίας και του πλουτισμού, όμως, ένα τμήμα των καλλιτεχνών της χιπ χοπ διατηρεί έναν σαφή πολιτικό προβληματισμό, συνδεδεμένο με ζητήματα φυλετικά, ταξικά και έμφυλα. Αυτό φάνηκε και πρόσφατα με την έκρηξη του κινήματος Black Lives Matter και την ενεργό συμμετοχή πολλών καλλιτεχνών της χιπ χοπ σε αυτό. Στην Ελλάδα η χιπ χοπ συνδέθηκε τόσο με κινήματα αμφισβήτησης όσο και με έντονες εμπορικές στρατηγικές, αν και απουσίασε το ζήτημα της φυλής, ενώ ήταν και είναι πολύτιμος ο αντιφασιστικός του χαρακτήρας ειδικά κατά τα τελευταία χρόνια, όπως έγινε σαφές και από την περίπτωση του Παύλου Φύσσα και της συσπείρωσης πολλών καλλιτεχνών στο αντιφασιστικό κίνημα.

 

5η εκπομπή

Κυριακή 25 Οκτωβρίου 13.00-14.00 στον 105,5 Στο Κόκκινο

Πρόσφυγες στη Μέση Ανατολή: μία ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου

 

Συζητούν ο Αλέκος Λάμπρου και ο Κωστής Καρπόζηλος

Ο Κωστής Καρπόζηλος συνομιλεί με τον ιστορικό Αλέκο Λάμπρου γύρω από την έρευνά του σχετικά με την προσφυγική μετακίνηση από την Ελλάδα στα χρόνια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η πείνα, οι διώξεις και ο φόβος οδήγησαν χιλιάδες ανθρώπους -άνδρες και γυναίκες- ιδίως από τη Θράκη και τα νησιά του Αιγαίου στην απόφαση να αναζητήσουν καταφύγιο στην Τουρκία. Ξεδιπλώνοντας τη διαδρομή τους αναδεικνύεται ένας ελληνικός προσφυγικός χάρτης που εκτείνεται από τους σταθμούς υποδοχής στα τουρκικά παράλια έως την Κύπρο και τα στρατόπεδα προσφύγων στη Συρία, την Αίγυπτο, την Παλαιστίνη και την Αφρική. Με αφετηρία τη συναρπαστική μετακίνηση των ανθρώπων στο χώρο έχουμε τη δυνατότητα να ξανασκεφτούμε γύρω από τη διέλευση των συνόρων, την υπέρβαση την ορίων, τη διαπλοκή της ελληνικής διασπορικής/προσφυγικής γεωγραφίας με την αποικιακή γεωγραφία και τις πολυάριθμες προσφυγικές ιστορίες που συνθέτουν τη μεγάλη εικόνα του πολέμου.

 

 

4η εκπομπή

Κυριακή 18 Οκτωβρίου 13.00-14.00 στον 105,5 Στο Κόκκινο

Υπόθεση Ζακ: ομοφοβία, περιθωριοποίηση και πολιτικές σεξουαλικότητας

Συζητούν ο Κώστας Γιαννακόπουλος και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον Κώστα Γιαννακόπουλο με αφορμή την έναρξη της δίκης για τη δολοφονία του Ζακ Κωστόπουλου. Μέσα από τη συζήτηση ανοίγουν μια σειρά θεματικές που εκκινούν από την υπόθεση του Ζακ αλλά επιχειρούν να διερευνήσουν μια σειρά από ζητήματα γύρω από τις πολιτικές της σεξουαλικότητας στη μεταπολεμική Ελλάδα: οι διαφορετικές μορφές ομοφυλοφιλίας στο παρελθόν και στο παρόν, η ιστορία της βίας και της ομοφοβίας, ο νεοφιλελευθερισμός και οι πολιτικές ενσωμάτωσης της ομοφυλοφιλίας, η περιθωριοποίηση και το queer/κουίρ κίνημα στην Ελλάδα, η νομική αναγνώριση και η δικαιοσύνη, η Αριστερά και η στάση της απέναντι στην ομοφυλοφιλία, το κίνημα για τον Ζακ και την ετεροκανονικότητα.

 

3η εκπομπή

Κυριακή 11 Οκτωβρίου 13.00-14.00 στον 105,5 Στο Κόκκινο

Δικαιοσύνη: Η επόμενη μέρα της δίκης της Χρυσής Αυγής

 

Συζητούν ο Βασίλης Παπαστεργίου και ο Κωστής Καρπόζηλος

Ο Κωστής Καρπόζηλος συνομιλεί με τον Βασίλη Παπαστεργίου, δικηγόρο και αντιπρόεδρο της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, για την επόμενη μέρα της δίκης της Χρυσής Αυγής. Η απόφαση της 7ης Οκτωβρίου έθεσε οριστικά τέλος στη δράση της εγκληματικής οργάνωσης. Ανήκει πλέον η Χρυσή Αυγή στην ιστορία; Και αν ναι, τι περιμένει τους πρωταγωνιστές της; Η αποκωδικοποίηση της απόφασης διαπλέκεται με το αίτημα της απόδοσης δικαιοσύνης, της ιστορικής αποτίμησης της επιρροής της Χρυσής Αυγής στην ελληνική κοινωνία και το σύνθετο ζήτημα της σχέση μεταξύ του αντιφασιστικού κινήματος και της ποινικής δίωξης της νεοναζιστικής οργάνωσης. 

 

2η εκπομπή

Κυριακή 3 Οκτωβρίου 13.00-14.00 στον 105,5 Στο Κόκκινο

Χρυσή Αυγή: η ώρα της απόφασης

Συζητούν ο Πολυμέρης Βόγλης και ο Στρατής Μπουρνάζος

Ο Στρατής Μπουρνάζος συζητά με τον αναπληρωτή καθηγητή Ιστορίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Πολυμέρη Βόγλη για την ακροδεξιά και τον νεοναζισμό στην Ελλάδα, ενόψει δικαστικής απόφασης για τη Χρυσή Αυγή. Συνομιλούν για την ιστορία της ακροδεξιάς στην Ελλάδα και τη διάχυσή της στην κοινωνία. Σκιαγραφούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Χρυσής Αυγής, ως κληρονόμου της ακροδεξιάς αλλά και ταυτόχρονα ως γέννημα της οικονομικής κρίσης, φτάνοντας στην Τετάρτη 7 Οκτωβρίου και στην ανακοίνωση της απόφασης του δικαστηρίου σε μία από τις πιο σημαντικές δίκες της Μεταπολίτευσης.

 

1η εκπομπή

Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου 13.00-14.00 στον 105,5 Στο Κόκκινο

Τα προσφυγόπουλα και η ένταξή τους στην ελληνική κοινωνία

Συζητούν η Αλεξάνδρα Ανδρούσου και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με την Αλεξάνδρα Ανδρούσου για την πρόσφατη προσφυγική κρίση και τα προσφυγόπουλα.  Συζητούν για το τι είναι ένα παιδί πρόσφυγας και ποιες είναι οι δυσκολίες για την ένταξή του στην ελληνική κοινωνία. Σκιαγραφούν ένα σύνθετο και πολυεπίπεδο πεδίο, εντός του οποίου μπλέκονται κρατικοί φορείς, εκπαιδευτικοί  θεσμοί, τοπικές κοινωνίες. Ξεκινώντας από τα παιδιά στον Ελαιώνα και τις αρχικά επιτυχημένες προσπάθειες για την ένταξη των προσφυγόπουλων στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, αναφέρονται στην σημερινή τραγική κατάσταση, όπως ορίζεται από την πανδημία, την υπερσυσσώρευση των προσφύγων στα στρατόπεδα, αλλά και την αδιαφορία των υπευθύνων να προχωρήσουν σε λύσεις που θα υποστηρίζουν την ένταξη των αναγνωρισμένων προσφύγων.

 

 

 

apeleutherosi002σε συνεργασία με τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας

Επιμέλεια: Ηλίας Νικολακόπουλος

Μουσική επιμέλεια: Θανάσης Μήνας

Οργάνωση παραγωγής: Ιωάννα Βόγλη, Χρήστος Τριανταφύλλου

Από την Κυριακή 21 Οκτωβρίου και κάθε Κυριακή 13:00 - 14:00 το μεσημέρι Στο Κόκκινο 105,5 


Πως ξαναδιαβάζουμε το παρελθόν την εποχή της κρίσης; Πως επιστρέφουμε στα ορόσημα με τα οποία οι άνθρωποι σημάδεψαν την ιστορική διαδρομή τους, την ώρα που ένας ολόκληρος κόσμος αλλάζει;
Πως ξαναβλέπουμε τους μύθους και τις πραγματικότητες του χθες με βάση τις νέες βεβαιότητες του σήμερα;

Η Ιστορία στο Κόκκινο επιθυμεί να συνομιλήσει για το χθες με σύγχρονους επιστήμονες και νέες οπτικές. Εστιασμένη κατά κύριο λόγο στον ταραγμένο 20ό αιώνα, την εποχή των άκρων και με αφορμή σημαντικές ιστορικές επετείους επιχειρεί να αναδείξει μια σειρά από άξονες που διέτρεξαν την πρόσφατη ελληνική ιστορία: από το κίνημα στο Γουδί έως και τη Μεταπολίτευση, από τη σταφιδική κρίση των αρχών του αιώνα έως το επισιτιστικό πρόγραμμα του ΕΑΜ, από το δημοτικιστικό κίνημα στην καθιέρωση του μονοτονικού. Ο στόχος είναι να μιλήσουμε για το παρελθόν ξεφεύγοντας από στερεότυπες εικόνες και έτοιμα σχήματα, να επεξεργαστούμε το παρελθόν ώστε να κατανοήσουμε το σήμερα. Η διαδρομή αυτή θα γίνει με τη συνεργασία των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας, τόσο στην επιλογή των θεματικών και των συνομιλητών, όσο και με τη χρήση των μοναδικών αρχειακών και έντυπων συλλογών τους για τον 20ό αιώνα.

 

28η εκπομπή

Κυριακή 14 Ιουλίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Η γένεση μιας νεοελληνικής επαρχίας ή η προσπάθεια ενσωμάτωσης της Θράκης δυτικά του Έβρου

Συζητούν ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Βασίλης Κουτσούκος

Η παρουσία του προσφυγικού πληθυσμού στη μεσοπολεμική Ελλάδα και η προσπάθεια εγκατάστασης και αποκατάστασής του αποτέλεσε μια πρώτης τάξης συνθήκη για την πληθυσμιακή, λειτουργική και χωρική ενσωμάτωση των Νέων Χωρών. Υπό αυτό το πρίσμα, ο Κωστής Καρπόζηλος και ο ιστορικός Βασίλης Κουτσούκος συζητούν για τη γένεση/δημιουργία της θρακικής επαρχίας, μιας επαρχίας που μέχρι πρόσφατα διεκδικούταν από τα γειτονικά της κράτη. Θεωρητικά, η εν λόγω διαδικασία ενσωμάτωσης (εντός μιας δεκαετίας) ικανοποίησε με σχετική επιτυχία αρκετούς από τους στόχους που η ίδια είχε θέσει. Πρακτικά, όμως η παρουσία των μη-ανταλλάξιμων μουσουλμάνων και οι ενέργειες διαχείρισής τους αμφισβήτησαν ξεκάθαρα την ενσωμάτωση της Θράκης δυτικά του Έβρου στην ελληνική επικράτεια ακόμη και μεταπολεμικά.

 

 

27η εκπομπή

Κυριακή 30 Ιουνίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

«Ανεπιθύμητο παρελθόν»: η ιστορία των φακέλων κοινωνικών φρονημάτων τον 20ό αιώνα και η καταστροφή τους τον Αύγουστο του 1989

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και ο Στρατής Μπουρνάζος

Ο Στρατής Μπουρνάζος συζητά με τον Βαγγέλη Καραμανωλάκη για τους φακέλους κοινωνικών φρονημάτων στην Ελλάδα και την καταστροφή τους, με αφετηρία τη μελέτη του δεύτερου «Ανεπιθύμητο παρελθόν», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Θεμέλιο, στη σειρά «Ιστορική Βιβλιοθήκη». Οι φάκελοι παραμένουν ένας από τους «γνωστούς-αγνώστους» της ιστορίας του ελληνικού 20ού αιώνα: όλοι ξέρουμε ότι υπήρξαν και έχουμε ακούσει κάποια σχετική ιστορία, αλλά είναι πολύ λίγα, στην πραγματικότητα, εκείνα που ξέρουμε γι’ αυτούς: πώς συγκροτήθηκαν, τι περιείχαν, πιο ρόλο έπαιζαν, πώς χρησιμοποιούνταν.

Γιατί η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα που καταστράφηκαν οι φάκελοι, και μάλιστα με πανηγυρικό τρόπο; Γιατί η πλειονότητα της κοινωνίας δεν αντέδρασε και φαίνεται ότι συμφωνούσε με την καταστροφή; Ποιο ρόλο έπαιξε η χρονική στιγμή; Τι περιείχαν οι φάκελοι; Τι μπορούμε να μάθουμε από φακέλους που έχουν διασωθεί όπως του Λεωνίδα Κύρκου; Ποιος είναι ο ρόλος του φόβου; Πώς οι φάκελοι πλέκονται με τις προσωπικές και οικογενειακές μνήμες.

Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα που συζητάνε ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και ο Στρατής Μπουρνάζος.

 

 

26η εκπομπή

Κυριακή 23 Ιουνίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Το γέλιο ως ιστορικό βαρόμετρο: το stand-up comedy από τον 19ο στον 21ο αιώνα

Συζητούν ο Χρήστος Τριανταφύλλου και ο Θωμάς Ζάμπρας

Πώς περάσαμε από τον θεατρικό αυτοσχεδιασμό σε ένα αυτόνομο είδος κωμικής τέχνης με εκατομμύρια αφοσιωμένους φίλους; Ο ιστορικός Χρήστος Τριανταφύλλου συζητά με τον κωμικό και σεναριογράφο Θωμά Ζάμπρα για τις καταβολές και την εξέλιξη του stand-up comedy, καθώς και για τη σύνδεσή του με ευρύτερες ιστορικές μεταβολές από τον 19ο αιώνα μέχρι σήμερα. Έχοντας ξεκινήσει ως τμήμα λαϊκών θεατρικών παραστάσεων, το stand-up εξελίχθηκε σε ένα είδος που από τη δεκαετία του 1960 συνομίλησε άμεσα με τις ιστορικές εξελίξεις της εκάστοτε εποχής, ερχόμενο συχνά σε σύγκρουση με εδραιωμένες συντηρητικές αντιλήψεις. Μετά την έκρηξη της δεκαετίας του 1970, το stand-up καθιερώθηκε παγκοσμίως, και αποτέλεσε τόσο ένα ολοκληρωμένο καλλιτεχνικό είδος, όσο και ένα βαρόμετρο των ανησυχιών και των αναπαραστάσεων των κοινωνιών για φλέγοντα ζητήματα. Όσο περνούσαν οι δεκαετίες, αυτό το είδος κωμωδίας άρχισε να περιλαμβάνει όλο και περισσότερο μειονοτικές ομάδες, να συνδέεται με τα νέα μαζικά μέσα, και να συγκροτείται μέσα από συγκεκριμένες κοινότητες κωμικών. Στην Ελλάδα προέκυψε ως μια μετεξέλιξη του χιούμορ των επιθεωρήσεων, για να εξελιχθεί την τελευταία δεκαπενταετία σε αυτόνομο είδος με σαφή ορατότητα και δημοφιλία. Όπως και άλλα καλλιτεχνικά είδη, έτσι και το stand-up εξελίσσεται συνεχώς, υπενθυμίζοντάς μας πως το με τι γελάει μια κοινωνία είναι ένα πολύ σοβαρό ζήτημα.

 

 

25η εκπομπή

Κυριακή 16 Ιουνίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Αρχεία και πηγές στον ψηφιακό κόσμο

Συζητούν ο Στάθης Παυλόπουλος και η Άννα-Μαρία Σιχάνη

Οι τεχνολογικές εξελίξεις και οι αλλαγές των μέσων εγγραφής και αποθήκευσης δεδομένων από την μεταπολεμική περίοδο και μετά έχουν αλλάξει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε, συζητάμε και οργανώνουμε τα αρχεία και τις ιστορικές πηγές. Παράλληλα, η ραγδαία διείσδυση του Ίντερνετ και η αξιοποίησή του από το πεδίο των ανθρωπιστικών σπουδών, πυροδότησαν τη δημιουργία ενός τεράστιου ψηφιακού αποθέματος αρχείων και πηγών ιστορικής πληροφόρησης, μεταβάλλοντας αφενός την αρχική χαρτώα μορφή των αρχείων, αφετέρου τους όρους και τις προϋποθέσεις της έρευνας. Τι συμβαίνει όμως στις περιπτώσεις όπου τα αρχεία έχουν εξαρχής γεννηθεί ψηφιακά; Πως διασώζεται αυτό το δυνάμει ιστορικό υλικό; Ο ιστορικός Στάθης Παυλόπουλος συζητά με την δρ. νεοελληνικής φιλολογίας και ιστορικό των μέσων Άννα-Μαρία Σιχάνη για τη ζωή των αρχείων στον ψηφιακό κόσμο και τις σύγχρονες προκλήσεις αναφορικά με την οργάνωση και διάσωσή τους.    

 

 

24η εκπομπή

Κυριακή 19 Μαΐου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ένας κινηματογραφιστής στη χώρα της ιστορίας             

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και ο Βασίλης Λουλές

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον σκηνοθέτη Βασίλη Λουλέ για τη σχέση κινηματογράφου και ιστορίας μέσα από την προσωπική του διαδρομή. Το ιστορικό ντοκιμαντέρ, η δεκαετία του 1940, η σχέση του σκηνοθέτη-ερευνητή με τους αφηγητές του, η εθνογραφία, η ένταξη της μικρής ιστορίας στο μεγάλο κάδρο αποτελούν ορισμένα από τα θέματα μιας συζήτησης για τους πολλαπλούς και διαφορετικούς τρόπους προσέγγισης του παρελθόντος.

 

 

23η εκπομπή

Κυριακή 12 Μαΐου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Απρίλιος 1951: οι πρώτες μεταπολεμικές δημοτικές εκλογές

Συζητούν ο Στάθης Παυλόπουλος και ο Γιάννης Παπακονδύλης

Με αφορμή τη διεξαγωγή των δημοτικών εκλογών, ο Στάθης Παυλόπουλος και ο Γιάννης Παπακονδύλης, υποψήφιος διδάκτορας Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, συζητούν γύρω από τις πρώτες μεταπολεμικές δημοτικές εκλογές του Απριλίου 1951. Η πρακτική των διορισμένων δημοτικών και κοινοτικών αρχών, το προεκλογικό κλίμα, η μετεμφυλιακή εκλογική εμφάνιση της Αριστεράς στο τοπικό επίπεδο και η γυναικεία συμμετοχή αποτελούν ορισμένα από τα θέματα της συζήτησης που αναδεικνύει υποφωτισμένες πτυχές της μεταπολεμικής περιόδου και της σύγχρονης ιστορίας των εκλογών στην Ελλάδα.

 

 

22η εκπομπή

Κυριακή 21 Απριλίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

«Αλληλεγγύη στον ελληνικό λαό». 42 χρόνια μετά την 21η Απριλίου

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και ο Γεράσιμος Νοταράς

Ανήμερα της 21ης Απριλίου, ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον Γεράσιμο Νοταρά, επικεφαλής του Ιστορικού Αρχείου της Εθνικής Τράπεζας, με αφορμή την έκθεση που διοργανώνει το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και την Δημοκρατία με τεκμήρια από  την αντιδικτατορική συλλογή της οικογένειας Μεϊνό. Οι δυο συνομιλητές αναφέρονται στον αντιδικτατορικό αγώνα στο εξωτερικό και στην Ελλάδα. Συζητούν για την προσωπικότητα και το έργο του Ζαν Μεϊνό, ενός από τους κορυφαίους ευρωπαίους πολιτικούς επιστήμονες της εποχής του, ο οποίος ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την ελληνική περίπτωση. Παράλληλα, ο Γεράσιμος Νοταράς θυμάται και αναφέρεται στη δική του συμμετοχή στον αντιδικτατορικό αγώνα μέσα από την οργάνωση της Δημοκρατικής Άμυνας, στη σύλληψη και φυλάκισή του από το δικτατορικό καθεστώς.

 

 

21η εκπομπή

Κυριακή 14 Απριλίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

ΕΚΟΦ: Στοιχεία για την ιστορία μιας οργάνωσης

 

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και ο Χρήστος Πουλιάνας

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον ιστορικό Χρήστο Πουλιάνα για την ΕΚΟΦ, την ακροδεξιά φοιτητική οργάνωση που έδρασε στη δεκαετία του '60 στα πανεπιστημιακά αμφιθέατρα. Ο βίαιος ακτιβισμός της, ο ιδεολογικός της λόγος και η εθνικοφροσύνη, η σχέση της οργάνωσης με το βαθύ κράτος, οι διαφωνίες γύρω από τον χαρακτηρισμός της ως νεοφασιστικής, αποτελούν ορισμένα από τα θέματα μιας συζήτησης που όσο κι αν αφορά το χθες στην πραγματικότητα συνδέεται απόλυτα με το σήμερα και την άνοδο της Ακροδεξιάς στην Ελλάδα και στην Ευρώπη.

 

 

 

20η εκπομπή

Κυριακή 7 Απριλίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Πολιτικές ταυτότητας και ελευθερία του λόγου: η πολιτική ορθότητα και ο μύθος της

Συζητούν ο Χρήστος Τριανταφύλλου και ο Νίκος Σταματίνης

Με αφορμή την διεθνή έντονη δημόσια συζήτηση και παραδείγματα όπως ο λόγος του DonaldTrump, ο ιστορικός Χρήστος Τριανταφύλλου συζητά με τον υποψήφιο διδάκτορα Γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών και δημοσιογράφο Νίκο Σταματίνη για την έννοια της πολιτικής ορθότητας, τον μύθο που την συνοδεύει, και για την πορεία της μέσα στον χρόνο. Έχοντας ξεκινήσει ως μια εσωτερική κριτική της Νέας Αριστεράς της δεκαετίας του 1970 στην «ορθή» κομματική γραμμή των κομμουνιστικών κομμάτων, η έννοια της πολιτικής ορθότητας χρησιμοποιήθηκε στη συνέχεια από τον συντηρητικό λόγο στις ΗΠΑ ως ένα ανάχωμα απέναντι στις κατακτήσεις των κινημάτων των δεκαετιών 1960 και 1970 και απέναντι στην ισχυρή παρουσία της Αριστεράς στα αμερικανικά πανεπιστήμια. Στη δεκαετία του 1990, η έννοια της πολιτικής ορθότητας χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο εμπέδωσης της κυριαρχίας των νικητών του Ψυχρού Πολέμου. Στην Ελλάδα η πολιτική ορθότητα θεωρήθηκε αρχικά ένα ξένο ζήτημα, που αφορούσε μόνο τις ΗΠΑ και λιγότερο τη Μεγάλη Βρετανία, αλλά σταδιακά εντάχθηκε στον ελληνικό δημόσιο λόγο με σημείο τομής το προσφυγικό και το μεταναστευτικό. Έτσι, μια έννοια που ξεκίνησε ως μια εσωτερική κριτική της Αριστεράς εντάχθηκε στον δημόσιο λόγο, για να φτάσει σήμερα να αποτελεί βασικό εργαλείο της συντηρητικής σκέψης απέναντι σε κάθε είδους μειονότητες με την πρόφαση της ελευθερίας του λόγου.

 

 

19η εκπομπή

Κυριακή 31 Μαρτίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Το διπλό πρόσωπο της Χρυσής Αυγής

Συζητούν ο Ηλίας Νικολακόπουλος και ο Δημήτρης Ψαρράς

Ο Ηλίας Νικολακόπουλος συζητά με τον Δημήτρη Ψαρρά, με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του Ο Αρχηγός. Το αίνιγμα του Ν. Μιχαλολιάκου (εκδόσεις Πόλις, 2018). Η ιστορική διαδρομή του επικεφαλής της ακροδεξιάς, νεοναζιστικής Χρυσής Αυγής υπογραμμίζει την βαριά κληρονομιά του πολιτικού αυταρχισμού και των παρακρατικών μηχανισμών. Παρακολουθώντας τους ιδεολογικούς ελιγμούς του Νίκου Μιχαλολιάκου αναδεικνύεται η επιμονή του σε βίαιες και τρομοκρατικές πρακτικές, η εμμονή του στην πρωτοκαθεδρία του Αρχηγού και η προσήλωσή του στο ναζιστικό παράδειγμα. Η δίκη της Χρυσής Αυγής, η σημαντικότερη πρόκληση για το δημιούργημα του Νίκου Μιχαλολιάκου, υπενθυμίζει το διπλό πρόσωπο της Χρυσής Αυγής: ένα πολιτικό κόμμα που λειτουργεί ως εγκληματική συμμορία.

 

 

 

 

18η εκπομπή

Κυριακή 24 Μαρτίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ποιος ήταν και ποιος είναι Έλληνας πολίτης;

Συζητούν ο Δημήτρης Χριστόπουλος και ο Κωστής Καρπόζηλος

Πώς όρισαν τον εαυτό τους οι εξεγερμένοι του 1821; Με αφετηρία αυτό το ερώτημα ο Κωστής Καρπόζηλος συζητεί με τον Δημήτρη Χριστόπουλο για την ιστορική εξέλιξη της ιδιότητας του Έλληνα πολίτη στον 19ο και στον 20ο αιώνα. Επιλογές συμπερίληψης και αποκλεισμού, η έννοια της ιθαγένειας, η ταχύτητα με την οποία αποδόθηκε η ιδιότητα του πολίτη στους πρόσφυγες του 1922 και οι πολιτικές στέρησης της ιθαγένειας στα μεταπολεμικά χρόνια αναδεικνύουν τους πολλαπλούς τρόπους που μέσα στο χρόνο άνθρωποι «έγιναν και ξέγιναν» Έλληνες πολίτες. Η συναρπαστική αυτή διαδρομή αναδεικνύει τα εύπλαστα όρια της ταυτότητας, τη δυναμική εξέλιξη της ιδιότητας του πολίτη και την υπαγωγή της σε πολιτικούς και κοινωνικούς σχεδιασμούς και προτεραιότητες. 

 

 

 

17η εκπομπή

Κυριακή 17 Μαρτίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Πόσο «επίκαιρη» είναι η χριστιανική πίστη σήμερα;

Συζητούν ο Στάθης Παυλόπουλος και ο Σταύρος Ζουμπουλάκης

Ποια είναι η θέση της χριστιανικής θρησκείας στο σύγχρονο Δυτικό κόσμο; Σε ποιο βαθμό η θρησκευτική πίστη επηρεάζει και καθοδηγεί πνευματικά τις σημερινές κοινωνίες; Πως επηρεάζουν το θρησκευτικό αίσθημα τα πρόσφατα σεξουαλικά σκάνδαλα της Καθολικής Εκκλησίας; Πως διαμορφώνεται στην ελληνική περίπτωση το πεδίο των σχέσεων Κράτους – Ορθόδοξης Εκκλησίας; Ποια είναι προϊστορία αυτών των σχέσεων; Ο ιστορικός Στάθης Παυλόπουλος συζητά με τον Σταύρο Ζουμπουλάκη, πρόεδρο του Εφορευτικού Συμβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδας (ΕΒΕ) και συγγραφέα, γύρω από την επικαιρότητα της χριστιανικής πίστης και τη θέση της Εκκλησίας στις σημερινές κοινωνίες.    

 

 

16η εκπομπή

Κυριακή 3 Μαρτίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Δημόσια υγεία και κοινωνία στην Ελλάδα των οθωνικών χρόνων (1833-1850)

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και ο Θανάσης Μπαρλαγιάννης

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον ιστορικό Θανάση Μπαρλαγιάννη για τη συγκρότηση του υγειονομικού δικτύου στην οθωνική περίοδο (1833-1850). Οι καραντίνες, τα λοιμοκαθαρτήρια, οι πρακτικοί γιατροί, η υγειονομική αστυνομία, η προσπάθεια του κράτους να ελέγξει το χώρο και να προστατεύσει τους πολίτες του από τις επιδημίες, αλλά και από κάθε είδους «αταξία», αποτελούν ορισμένους από τους βασικούς άξονες της συζήτησης. Μια κοινωνική ιστορία της υγείας, μια συζήτηση για νοοτροπίες και συμπεριφορές, στάσεις και αντιλήψεις.

 

 

15η εκπομπή

Κυριακή 24 Φεβρουαρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Μελετώντας τα οθωμανικά αρχεία και την ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας

Συζητούν ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Ηλίας Κολοβός

Πλησιάζοντας την επέτειο των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση του 1821, ο Κωστής Καρπόζηλος συνομιλεί με τον οθωμανολόγο ιστορικό Ηλία Κολοβό για τη μελέτη των οθωμανικών αρχείων και τις ιστοριογραφικές προσεγγίσεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σήμερα. Τι μας λένε τα οθωμανικά αρχεία για την οικονομία και την κοινωνία μιας αυτοκρατορίας που ξεκίνησε στα τέλη του Μεσαίωνα και κατέρρευσε μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο; Πώς διαχειρίστηκε ιστορικά μια ισλαμική αυτοκρατορία τις μη μουσουλμανικές κοινότητες και πώς οι τελευταίες εξελίχτηκαν υπό τους Οθωμανούς; Με ποιό τρόπο μπορούμε να μελετήσουμε την Ελληνική Επανάσταση μέσα από τα οθωμανικά αρχεία και τη μετάβαση από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στο ελληνικό κράτος; Μπορούμε να προσεγγίσουμε από κοινού την νεοελληνική ιστορία και την ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σήμερα;

 

 

14η εκπομπή

Κυριακή 17 Φεβρουαρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Κόμικς και ιστορία: από τη «Βαβέλ» στον «Μπλε Κομήτη»

Συζητούν ο Χρήστος Τριανταφύλλου, ο Γιώργος Γούσης, και ο Παναγιώτης Πανταζής

Ο ιστορικός Χρήστος Τριανταφύλλου συζητά με τους δημιουργούς κόμικς Γιώργο Γούση και Παναγιώτη Πανταζή για το ελληνικού κόμικ από τη Μεταπολίτευση μέχρι σήμερα, καθώς και για την αναπαράσταση της ιστορίας στις σελίδες του. Ξεκινώντας από τη Βαβέλ και το Παρά Πέντε στις αρχές της δεκαετίας του 1980, το σύγχρονο ελληνικό κόμικ διένυσε μια μακρά διαδρομή, φτάνοντας στη δεκαετία του 2000 στη συγκρότηση μιας σταθερής επαγγελματικής κοινότητας με το 9 της Ελευθεροτυπίας. Επηρεασμένοι τόσο από την αμερικανική όσο και από την ευρωπαϊκή βιομηχανία, οι Έλληνες δημιουργοί ανέπτυξαν ένα ιδιαίτερο, υβριδικό ύφος, που γίνεται ιδιαίτερα εμφανές στη σύγχρονη εποχή. Σε αυτό το πλαίσιο, κυκλοφόρησε πρόσφατα το περιοδικό Μπλε Κομήτης, όπου είναι σαφείς οι συνομιλίες των Ελλήνων δημιουργών κόμικς με την ελληνική ιστορία και λογοτεχνία. Σε μια παρόμοια λογική, εγκαινιάστηκε πρόσφατα μια εκδοτική σειρά διασκευών σπουδαίων κειμένων των ελληνικών γραμμάτων σε κόμικ, όπου έργα όπως ο Ερωτόκριτος και τα Μυστικά του Βάλτου προσεγγίζονται με μια νέα οπτική, με έμφαση στην απόδοση τόσο της ατμόσφαιρας, όσο και συγκεκριμένων πτυχών του παρελθόντος.

 

 

13η εκπομπή

Κυριακή 10 Φεβρουαρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Θράκη: «ανεπιθύμητοι» πολίτες

Συζητούν ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Χρήστος Ηλιάδης

Ο Κωστής Καρπόζηλος συνομιλεί με τον Χρήστο Ηλιάδη με αφορμή την πρόσφατη έκδοση του βιβλίου του «Η Θράκη απειλείται»: απόρρητη αλληλογραφία (Βιβλιόραμα, 2018) γύρω από την μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης και τις επιλογές της ελληνικής πολιτείας. Η συγκρότηση και λειτουργία κρατικών μηχανισμών με στόχο την παρακολούθηση της μειονότητας αναδεικνύει τις προτεραιότητες μίας «εθνικής πολιτικής» που αντιμετώπιζε τους μουσουλμάνους κατοίκους της Θράκης ως «πρόβλημα». Η οπτική αυτή μετασχηματίστηκε σε πολιτικές ελέγχου, ζώνες επιτήρησης και ανάδυσης ενός πλέγματος διακρίσεων και αποκλεισμών η μελέτη των οποίων φωτίζει τα όρια της μεταπολεμικής καχεκτικής δημοκρατίας. 

 

 

12η εκπομπή

Κυριακή 3 Φεβρουαρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ιστορία και πολιτισμός

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης, ο Ηλίας Νικολακόπουλος και η Μυρσίνη Ζορμπά

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και ο Ηλίας Νικολακόπουλος συζητούν με την υπουργό Πολιτισμού Μυρσίνη Ζορμπά για τον πολιτισμό και την ιστορία. Συζητούν για τη διαχείριση του ιστορικού παρελθόντος, την ανάδειξη της ιστορικής μνήμης, τα σύγχρονα διακυβεύματα και τον τρόπο που πρόσωπα όπως η Μελίνα Μερκούρη και ο Ανδρέας Παπανδρέου επικαθόρισαν την πολιτική του πολιτισμού στην Ελλάδα των περασμένων δεκαετιών.

 

 

11η εκπομπή

Κυριακή 27 Ιανουαρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Φιλολογικοί σύλλογοι και αστική κοινωνικότητα στην Αθήνα του 19ου αιώνα

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και ο Στάθης Παυλόπουλος

Πως διαμορφώνεται το πεδίο των συσσωματώσεων στο ελληνικό κράτος του 19ο αιώνα; Τι είναι οι σύλλογοι και ποια τα πεδία δραστηριότητά τους; Πώς παρεμβαίνουν στη δημόσια σφαίρας της περιόδου; Ποιος ο ρόλος των φιλολογικών συλλόγων; Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον ιστορικό Στάθη Παυλόπουλο για το φαινόμενο των συσσωματώσεων στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και μετά το Σύνταγμα του 1864, για την ισχυροποίηση της αστικής τάξης, την εμπέδωση μορφών αστικής κοινωνικότητας και διάχυσης νέων πολιτισμικών πρακτικών στο κοινό της πρωτεύουσας του ελληνικού κράτους.  

 

 

10η εκπομπή

Κυριακή 20 Ιανουαρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Η δημοκρατία και η ιστορία: μια πολύπλοκη σχέση

Συζητούν ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Αντώνης Λιάκος

Ο Κωστής Καρπόζηλος συνομιλεί με τον Αντώνη Λιάκο με αφορμή την πρόσφατη έκδοση του βιβλίου του, Η δημοκρατία και η ιστορία (Πόλις, 2018). Πως σχετίζεται, η ιστορία, δηλαδή ο τρόπος που ιστορούμε το παρελθόν, με τη δημοκρατία; Το ερώτημα αυτό λειτουργεί ως αφετηρία για να ξανασκεφτούμε γύρω από τις περιπέτειες της δημοκρατίας και το δυναμικό της χαρακτήρα ως ένα αίτημα που επανέρχεται μέσα στο χρόνο με διαφορετικά πρόσημα, αλλά σταθερά συνδεδεμένο με το αίτημα της κοινωνικής δικαιοσύνης. Με τον τρόπο αυτό, η ιστορία και η δημοκρατία μετασχηματίζονται από στατικές έννοιες σε διαδικασίες που εμπλέκουν και εμπλέκονται με τις σκέψεις, τις προσδοκίες και τις απογοητεύσεις των ανθρώπινων κοινωνιών. Ποιο είναι το μέλλον την δημοκρατίας στον 21ο αιώνα;

 

 

9η εκπομπή

Κυριακή 13 Ιανουαρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Μετανάστες στη Γερμανία: η εμπειρία της νεότητας

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και ο Νίκος Παπαδογιάννης

Πως μπορούμε να ξαναδιαβάσουμε σήμερα την ιστορία της οικονομικής μετανάστευσης στη Γερμανία; Τι σήμαινε πολιτισμικά η εμπειρία της μετανάστευσης για τους Έλληνες και ιδιαίτερα τους νέους και τις νέες που μετακινήθηκαν για να συνδράμουν «το γερμανικό θαύμα»; Πόσο διαφοροποίησαν τη σκέψη και τη ζωή τους γεγονότα, όπως το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου ή ο Μάης του ’68; Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον ιστορικό Νίκο Παπαδογιάννη για την νεανική οικονομική και φοιτητική μετανάστευση στις δεκαετίες του ’60 και ΄70 στην Δυτική Γερμανία.

 

 

8η εκπομπή

Κυριακή 9 Δεκεμβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ο Πόλεμος της Αλγερίας και η μνήμη του: από το «σύνδρομο του Βισύ» στο «σύνδρομο της Αλγερίας»

Συζητούν ο Χρήστος Τριανταφύλλου και ο Γιώργος Νούσης

Με αφορμή τις πρόσφατες δηλώσεις του Γάλλου προέδρου Εμμανουέλ Μακρόν, με τις οποίες αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά η χρήση βασανιστηρίων από τον γαλλικό στρατό, ο ιστορικός Χρήστος Τριανταφύλλου συζητά με τον υποψήφιο διδάκτορα Ευρωπαϊκής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώργο Νούση για τον πόλεμο της Αλγερίας (1954-1962) και τη μεταγενέστερη διαχείρισή του. Ήδη από τις αρχές του 19ου αιώνα, η Γαλλία στράφηκε προς την αποικιακή κατάκτηση της Αλγερίας, επιδιώκοντας να διαχειριστεί τα εδάφη της τελευταίας ως τμήμα της ίδιας της μητροπολιτικής Γαλλίας. Ειδικά από το τέλος του γαλλοπρωσικού πολέμου το 1871, οπότε συνέρρευσε στη συγκεκριμένη αποικία μεγάλος αριθμός Γάλλων και άλλων ευρωπαίων, έλαβε χώρα μια συστηματική προσπάθεια κατάκτησης της Αλγερίας, αφενός με τη διατήρηση πολλών στοιχείων της προηγούμενης οθωμανικής διοίκησης, αφετέρου με πρακτικές αφομοίωσης του αλγερινού πληθυσμού στο γαλλικό κράτος. Η αποικιακή καταπίεση των Αλγερινών οδήγησε σε μια σειρά αντιστασιακών κινημάτων ήδη από τον 19ο αιώνα, τα οποία κατέληξαν στην επανάσταση του 1954. Μετά το τέλος του πολέμου, όπου η Γαλλία επικράτησε στρατιωτικά αλλά υπέστη βαριά πολιτική ήττα, το γεγονός καλύφθηκε από ένα πέπλο σιωπής για 30 χρόνια και αντιμετωπιζόταν ως μια εσωτερική υπόθεση της Γαλλίας, μέχρι την επίσημη αναγνώριση του πολέμου ως τέτοιου το 1999. Έκτοτε, σημειώθηκε μια έκρηξη στη μνημόνευση του πολέμου, η οποία εντάσσεται και σε μια σειρά νέων πολιτικών της μνήμης των πρώην αποικιοκρατικών δυνάμεων.

 

 

7η εκπομπή

Κυριακή 2 Δεκεμβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Οι Θρησκευτικοί Πόλεμοι και η ιστοριογραφική «επανάσταση» στην Ευρώπη (16ος-17ος αιώνας)

Συζητούν ο Θανάσης Γάλλος και ο Κώστας Γαγανάκης

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του Κώστα Γαγανάκη, αναπληρωτή καθηγητή Ευρωπαϊκής Ιστορίας του ΕΚΠΑ, «Θουκυδίδης ή Ευσέβιος; Προτεσταντική ιστοριογραφία στη Γαλλία των Θρησκευτικών Πολέμων (1560-1600)» (Πόλις 2016), ο Θανάσης Γάλλος συζητάει με τον συγγραφέα για το ξέσπασμα των Θρησκευτικών Πολέμων στην Ευρώπη του 16ου αιώνα. Εκκινώντας από τα πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά τους αίτια, την εξέλιξη των συγκρούσεων ανάμεσα στους Καθολικούς και τους Προτεστάντες, αλλά και στο εσωτερικό του κάθε στρατοπέδου, συζητούν για τη γενιά των νέων ιστορικών, τη «νέα ιστορία» και την ιστοριογραφική «επανάσταση» του 16ου αιώνα και για τα ιδεολογικά της όρια.

 

 

 

6η εκπομπή

Κυριακή 25 Νοεμβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Κάτι τρέχει με την οικογένεια

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και ο Δημήτρης Παπανικολάου

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον Δημήτρη Παπανικολάου, αναπληρωτή καθηγητή νεοελληνικής λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, για την ελληνική οικογένεια σήμερα, με αφορμή το πρόσφατο βιβλίο του «Κάτι τρέχει με την οικογένεια. Έθνος, πόθος και συγγένεια την εποχή της κρίσης» (Εκδόσεις Πατάκη 2018). Εκκινώντας από την πρόσφατη καλλιτεχνική παραγωγή λογοτεχνικών, θεατρικών και κινηματογραφικών έργων που αμφισβητούν τις κεντρικές αξίες πάνω στις οποίες βασίστηκε ο θεσμός της οικογένειας ως κύτταρο της ελληνικής κοινωνίας, οι δυο συνομιλητές επικεντρώνονται σε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα αντίφαση: στην αποδόμηση, με μεγάλη ανταπόκριση από το κοινό, ενός θεσμού, ο οποίος, όμως, στα χρόνια της κρίσης απέκτησε νέα δυναμική και περιεχόμενο, καθώς αναδείχθηκε στον κατεξοχήν χώρο ασφάλειας και προστασίας των μελών του.

 

 

5η εκπομπή

Κυριακή 18 Νοεμβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Πολιτικό έγκλημα και πολιτικοί κρατούμενοι: διώκτες και διωκώμενοι στον ελληνικό 20ό αιώνα

Συζητούν ο Χρήστος Τριανταφύλλου και ο Πολυμέρης Βόγλης

Ποιος ορίζει αν ένα έγκλημα είναι πολιτικό και πώς θα διωχθεί; Ο ιστορικός Χρήστος Τριανταφύλλου συζητά με τον αναπληρωτή καθηγητή Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Πολυμέρη Βόγλη, για τη δίωξη πολιτικών ιδεών στην Ελλάδα, από τον Μεσοπόλεμο μέχρι και τη δικτατορία του 1967. Ξεκινώντας από τις εκκαθαρίσεις και τους εκτοπισμούς μεταξύ βενιζελικών και αντιβενιζελικών κατά τον Εθνικό Διχασμό, η τεχνογνωσία και το νομοθετικό πλαίσιο της πολιτικής δίωξης χρησιμοποιήθηκε ήδη από τη δεκαετία του 1920 –με αποκορύφωμα το Ιδιώνυμο του 1929– κυρίως εναντίον του κομμουνισμού, ταυτίζοντάς τον ουσιαστικά με το πολιτικό έγκλημα. Η μεγάλη τομή, ωστόσο, συντελέστηκε στη δικτατορία του Μεταξά, και, στη συνέχεια, το σχετικό νομοθετικό και πολιτικό πλαίσιο αποκρυσταλλώθηκε στον Εμφύλιο με μια έκρηξη συλλήψεων, φυλακίσεων, εκτοπίσεων και ελέγχου κάθε πτυχής της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής μέχρι και τη δικτατορία του 1967. Σε αυτό το ευρύ πλέγμα, οι διωκώμενοι απάντησαν με τη δική τους οργάνωση, εντός και εκτός χώρων κράτησης, συγκροτώντας δικά τους δίκτυα και διεκδικώντας την ταυτότητα του αγωνιστή και του πολιτικού κρατουμένου. Η εμπειρία αυτών των ανθρώπων, τελικά, μπορεί να μας προσφέρει χρήσιμα εργαλεία για να δούμε την ιστορία του 20ού αιώνα με άλλο μάτι, αψηφώντας τις συμβατικές διακρίσεις που βασίζονται στα μεγάλα πολιτικά γεγονότα.

 

 

4η εκπομπή

Κυριακή 11 Νοεμβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ένας αιώνας από τη λήξη του «Μεγάλου Πολέμου»  

Συζητούν ο Στάθης Παυλόπουλος και ο Δημήτρης Μπαχάρας 

Στις 11 Νοεμβρίου του 2018 συμπληρώνεται ένας αιώνας από τη λήξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, ενός μαζικού, τεχνολογικά προηγμένου και πολύνεκρου πολέμου που άφησε βαθιά αποτυπώματα στα Ευρωπαϊκά κράτη για την επόμενη περίοδο. Με αφορμή αυτή την επέτειο ο Στάθης Παυλόπουλος συνομιλεί με τον Δημήτρη Μπαχάρα, ιστορικό – υπεύθυνο των ιστορικών αρχείων του ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ. Τι σημαίνει ο «Μεγάλος Πόλεμος» για τους ανταγωνιζόμενους ευρωπαϊκούς εθνικισμούς; πόσο αλλάζει το κοινωνικό-πολιτικό τοπίο και ποια τα ιδεολογικά ρεύματα που αναδύονται μετά την συντριπτική ήττα και τη συνθηκολόγηση της Γερμανίας; Ποια είναι η δημόσια μνήμη του πολέμου αυτού; Τι συνεπάγεται ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος για την ελληνική περίπτωση; Πως εξυφαίνονται οι «σιωπές» και η ελληνοκεντρική θέαση του πολέμου υπό το πρίσμα των πολεμικών συμβάντων του 1912-1922 και του Εθνικού Διχασμού;  

 

 

3η εκπομπή

Κυριακή 4 Νοεμβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδας: ένα βήμα ζωντανής πολιτικής φαντασίας

 

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και ο Κωστής Καρπόζηλος 

Στις 4 Νοεμβρίου του 1918 περίπου τριάντα άνθρωποι συγκεντρώθηκαν σε μία αίθουσα του Πειραιά. Το αποτέλεσμα της συνάντησής τους ήταν η ίδρυση του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος Ελλάδας, του ΣΕΚΕ. Με αφορμή τον έναν αιώνα από την σημαντική αυτή στιγμή στην ιστορία της ελληνικής αριστεράς ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συνομιλεί με τον Κωστή Καρπόζηλο για το τι σημαίνει η ανάδυση ενός σοσιαλιστικού πολιτικού κόμματος μέσα στη δίνη του παγκοσμίου πολέμου και της ρωσικής επανάστασης. Ποιοι ήταν αυτοί οι άνθρωποι που μαζεύτηκαν εκεί, ποιές ήταν οι εμπειρίες τους, και ποιό εν τέλει εκείνο το ενοποιητικό νήμα που τους επέτρεπε να αισιοδοξούν για το μέλλον της σοσιαλιστικής υπόθεσης; Οι ερωτήσεις αυτές ίσως μας επιτρέψουν να δούμε το ΣΕΚΕ όχι ως το προστάδιο της ίδρυσης του ΚΚΕ, αλλά ως ανοιχτό πεδίο ιδεολογικών αναζητήσεων και τολμηρών πρωτοβουλιών. 

 

 

2η εκπομπή

Κυριακή 28 Οκτωβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Η ιστορία στη μεγάλη οθόνη: η Κατοχή και η Αντίσταση στον ελληνικό κινηματογράφο (1945-1981)

Συζητούν ο Χρήστος Τριανταφύλλου και ο Γιώργος Ανδρίτσος

Με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, ο ιστορικός Χρήστος Τριανταφύλλου συζητά με τον διδάκτορα ιστορίας Γιώργο Ανδρίτσο για τους τρόπους με τους οποίους αναπαραστάθηκαν η Κατοχή και η Αντίσταση στον ελληνικό κινηματογράφο, από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι το 1981. Ακολουθώντας τα ευρύτερα ρεύματα της ιστορίας της εν λόγω περιόδου, ο κινηματογράφος ως βιομηχανία και ως μορφή τέχνης αντιμετώπισε τα δικά του προβλήματα και τις δικές του προκλήσεις: από ηγεμονικό μέσο της μαζικής κουλτούρας κατά τη λεγόμενη «χρυσή εποχή» του, έχασε σταδιακά τη μονοκρατορία του από την τηλεόραση. Στο πλαίσιο της προσπάθειας διαχείρισης του επώδυνου και τραυματικού πρόσφατου παρελθόντος του πολέμου, ο ελληνικός κινηματογράφος κατασκεύασε σύμβολα και ανθρωπότυπους (ο χαφιές, ο γενναίος αξιωματικός, η μοιραία γυναίκα που αποσπά πληροφορίες από τον εχθρό), εμπίπτοντας στην κυρίαρχη εκδοχή της ιστορίας που επέβαλαν οι νικητές του Εμφυλίου Πολέμου. Ταυτόχρονα, δημιουργοί όπως ο Νίκος Κούνδουρος προσπάθησαν να αμφισβητήσουν αυτό το αφήγημα, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίσουν σημαντικές δυσχέρειες και διώξεις. Η δικτατορία του 1967-1974 συνέβαλε ενεργά στην αύξηση των «πατριωτικών ταινιών» ιστορικού περιεχομένου, εκμεταλλευόμενη το ήδη υπάρχον θεσμικό και ιδεολογικό πλαίσιο των αποκλεισμών των αντιφρονούντων. Στην πρώτη περίοδο της Μεταπολίτευσης η κινηματογραφική πραγμάτευση της Κατοχής και της Αντίστασης απέκτησε πιο πλουραλιστικά πολιτικά χαρακτηριστικά, χωρίς όμως να αποκοπεί τελείως από την προηγούμενη παράδοση. Όντας ένα αμφίδρομο μέσο, ο κινηματογράφος εξαρτιόταν και από την υποδοχή των θεατών, για την οποία όμως μπορούμε να εξαγάγουμε μόνο μερικά συμπεράσματα.

 

 

1η εκπομπή

Κυριακή 21 Οκτωβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Οικογενειακοί δεσμοί και συναισθήματα τον 19ο αιώνα και στις αρχές του 20ου

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και η Δήμητρα Βασιλειάδου

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με την ιστορικό Δήμητρα Βασιλειάδου για τους οικογενειακούς δεσμούς, τον αυτοβιογραφικό λόγο και τα συναισθήματα. Το οικογενειακό ιδεώδες, η σχέση δημόσιου ιδιωτικού, το υπόδειγμα της γυναίκας συζύγου, η αγάπη και η σεξουαλικότητα κυριαρχούν σε μια συζήτηση για το πώς αντιλαμβανόταν η αστική κοινωνία τον θεσμό της οικογένειας στην Ελλάδα των περασμένων αιώνων.

 

Does the Nike Air Force 1 Fit True To Size? The Sole Supplier

 

 

apeleutherosi002σε συνεργασία με τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας

Επιμέλεια: Ηλίας Νικολακόπουλος

Μουσική επιμέλεια: Θανάσης Μήνας

Οργάνωση παραγωγής: Ιωάννα Βόγλη, Χρήστος Τριανταφύλλου

Από την Κυριακή 22 Οκτωβρίου και κάθε Κυριακή 13:00 - 14:00 το μεσημέρι Στο Κόκκινο 105,5 


Πως ξαναδιαβάζουμε το παρελθόν την εποχή της κρίσης; Πως επιστρέφουμε στα ορόσημα με τα οποία οι άνθρωποι σημάδεψαν την ιστορική διαδρομή τους, την ώρα που ένας ολόκληρος κόσμος αλλάζει;
Πως ξαναβλέπουμε τους μύθους και τις πραγματικότητες του χθες με βάση τις νέες βεβαιότητες του σήμερα;

Η Ιστορία στο Κόκκινο επιθυμεί να συνομιλήσει για το χθες με σύγχρονους επιστήμονες και νέες οπτικές. Εστιασμένη κατά κύριο λόγο στον ταραγμένο 20ό αιώνα, την εποχή των άκρων και με αφορμή σημαντικές ιστορικές επετείους επιχειρεί να αναδείξει μια σειρά από άξονες που διέτρεξαν την πρόσφατη ελληνική ιστορία: από το κίνημα στο Γουδί έως και τη Μεταπολίτευση, από τη σταφιδική κρίση των αρχών του αιώνα έως το επισιτιστικό πρόγραμμα του ΕΑΜ, από το δημοτικιστικό κίνημα στην καθιέρωση του μονοτονικού. Ο στόχος είναι να μιλήσουμε για το παρελθόν ξεφεύγοντας από στερεότυπες εικόνες και έτοιμα σχήματα, να επεξεργαστούμε το παρελθόν ώστε να κατανοήσουμε το σήμερα. Η διαδρομή αυτή θα γίνει με τη συνεργασία των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας, τόσο στην επιλογή των θεματικών και των συνομιλητών, όσο και με τη χρήση των μοναδικών αρχειακών και έντυπων συλλογών τους για τον 20ό αιώνα.

 

26η εκπομπή

Κυριακή 1η Ιουλίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ο Μαρκ Μαζάουερ στην Ιστορία στο Κόκκινο 

Συζητούν ο Μαρκ Μαζάουερ και ο Κωστής Καρπόζηλος

Πώς συνδέεται ο ευρωπαϊκός 20ος αιώνας με την ιστορία μίας οικογένειας; Ο Μαρκ Μαζάουερ στο τελευταίο του βιβλίο, Όσα Δεν Είπες (Άγρα, 2017) ξετυλίγει τη συναρπαστική διαδρομή της οικογένειάς του φέρνοντας στο προσκήνιο ιστορίες ανθρώπων που εκκινούν από την Τσαρική Ρωσία και φτάνουν έως την μεταπολεμική Μεγάλη Βρετανία. Με αφετηρία τη συμμετοχή του παππού του, Μαξ Μαζάουερ, στο σοσιαλιστικό κίνημα στο γύρισμα του 20ου αιώνα ο διάσημος ιστορικός συνομιλεί με τον Κωστή Καρπόζηλο για τις χαμένες παραδόσεις μίας πολύγλωσσης και πολυεθνοτικής αριστεράς, τις προσδοκίες και τις διαψεύσεις των επαναστατών και το διαρκές ερώτημα της αναζήτησης της προσωπικής ευτυχίας. 

 

 

25η εκπομπή

Κυριακή 17 Ιουνίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Για μια ψηφιακή ιστορία της Μεταπολίτευσης (1974-1989)

Συζητούν ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Στάθης Παυλόπουλος

Μπορεί η ιστορία να γίνει ψηφιακή; Μπορεί η Μεταπολίτευση, μια εποχή με βαθιές τομές αλλά και συνέχειες και επιβιώσεις του παρελθόντος να αποτελέσει το αντικείμενο ενός προγράμματος ψηφιακής ιστορίας; Τα ΑΣΚΙ απαντούν καταφατικά.

Ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Στάθης Παυλόπουλος, ιστορικός και συντονιστής του έργου, συζητούν για τα ερωτήματα και τις προκλήσεις ενός ψηφιακού εγχειρήματος και συγχρόνως μιας εποχής. Περισσότερα από 15.000 ψηφιακά τεκμήρια, 20 ώρες κινηματογραφημένων συνεντεύξεων, ψηφιακά εργαλεία όπως χρονολόγια και διαδραστικοί χαρτες συνθέτουν το νέο ψηφιακό εγχείρημα των ΑΣΚΙ για την ιστορία της περιόδου 1974 – 1989 που «οπτικοποιεί» την ιστορική πληροφορία. Σύντομα στις οθόνες των υπολογιστών σας…

 

 

 

24η εκπομπή

Κυριακή 10 Ιουνίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Μία ξεχασμένη επέτειος: το ευρωπαϊκό 1848

Συζητούν ο Θανάσης Γάλλος και ο Κώστας Ράπτης

Υπήρξαν και μεγαλύτερες επαναστάσεις στην ιστορία του σύγχρονου κόσμου, και σίγουρα πολλές ήταν πιο επιτυχημένες. Αλλά δεν υπήρξε καμία που να διαδόθηκε τόσο γρήγορα και πλατιά, διασχίζοντας σαν πυρκαγιά σύνορα και χώρες. Ήταν η πρώτη και τελευταία (μέχρι σήμερα) ευρωπαϊκή επανάσταση. Μέσα σε λίγες εβδομάδες δεν είχε μείνει όρθια καμία κυβέρνηση σε ένα γεωγραφικό χώρο που σήμερα καλύπτει περισσότερα από δέκα κράτη, και έξι μήνες μετά είχε ηττηθεί παντού. Με αφορμή τη συμπλήρωση 170 ετών από τα γεγονότα του 1848, ο ιστορικός Θανάσης Γάλλος και ο Κώστας Ράπτης, αναπληρωτής καθηγητής της Νεώτερης Ευρωπαϊκής Ιστορίας του ΕΚΠΑ, συζητούν για το «φαινόμενο 1848».

 

  

23η εκπομπή

Κυριακή 3 Ιουνίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ξαναδιαβάζοντας γράμματα απ’ τη φυλακή

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και η Αγγελική Γαρίδη

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τη συγγραφέα Αγγελική Γαρίδη, με αφορμή το πρόσφατο βιβλίο της «Τα ερμάρια του χρόνου» (Εκδόσεις Αρχείο), το οποίο είναι αφιερωμένο στην ιστορία των γονιών της. Συνδυάζοντας τη λογοτεχνική αφήγηση με την ιστορική τεκμηρίωση, η Αγγελική Γαρίδη επικεντρώνεται, εκκινώντας από την προσωπική αλληλογραφία του πατέρα της ως πολιτικού κρατούμενου, στην εμπειρία των φυλακών, της Μακρονήσου, της αναγκαστικής μετοικεσίας, της πολιτικής προσφυγιάς στον ταραγμένο 20ό αιώνα.

 

 

22η εκπομπή

Κυριακή 27 Μαΐου  13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Βυζάντιο: ανάμεσα στο παρελθόν και στο παρόν

Συζητούν ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Νίκος Τσιβίκης

Βυζάντιο: μια χιλιετής Αυτοκρατορία που το τέλος της οριοθετείται από την πτώση της Κωνσταντινούπολης στις 29 Μαΐου του 1453. Με αφετηρία την επέτειο αυτή ο Κωστής Καρπόζηλος συνομιλεί με τον  Νίκο Τσιβίκη για την κοινωνική ιστορία του Βυζαντίου, τις προσλήψεις του μέσα στο χρόνο, τον τρόπο που τα βυζαντινά μνημεία συνομιλούν με τις σημερινές πόλεις και τα ευρήματα της βυζαντινής αρχαιολογίας. Πώς ένα βυζαντινό κανάτι βρέθηκε στα χέρια ενός Άραβα στρατιώτη και τι διάλεξε αυτός να χαράξει σε αυτό;

 

 

21η εκπομπή

Κυριακή 20 Μαΐου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Το Πανεπιστήμιο και οι πολιτικές για την κοινωνία της γνώσης

Συζητούν η Αγγελική Χριστοδούλου και η Γιούλη Παπαδιαμαντάκη

Αν η δεκαετία του ’60 θεωρείται μια δεκαετία τομή για τα δυτικά πανεπιστήμια, λόγω της μαζικοποίησής τους αλλά και των φοιτητικών εξεγέρσεων, πέντε δεκαετίες μετά η ανώτατη εκπαίδευση καθορίζεται από διαφορετικές συνθήκες. Η Αγγελική Χριστοδούλου συζητά με την Γιούλη Παπαδιαμαντάκη για τη μεταβαλλόμενη μέσα στον χρόνο ευρωπαϊκή και κρατική πολιτική απέναντι στο πανεπιστήμιο, για τους στόχους των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων, αλλά και τους νέους όρους που έχουν τεθεί προς την ανώτατη εκπαίδευση όπως τα στάνταρντ διασφάλισης της ποιότητας και η έρευνα με στόχο την καινοτομία και την «οικονομικά εκμεταλλεύσιμη» γνώση.

 

 

 

20ή εκπομπή

Κυριακή 6 Μαΐου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Αγρότες και γη: ένας κόσμος σε κίνηση

Συζητούν ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Γιώργος Γάσιας

"Η γη στους καλλιεργητές της": το σύνθημα αυτό διαπερνά την ιστορία του ελληνικού αγροτικού χώρου από τα αιματηρά γεγονότα του Κιλελέρ το 1910 έως τις διαδοχικές αγροτικές μεταρρυθμίσεις του Μεσοπολέμου. Με αφετηρία το αίτημα για τη διανομή των αγροτικών εκτάσεων ο Κωστής Καρπόζηλος συνομιλεί με τον Γιώργο Γάσια για τη δυναμική του αγροτικού κινήματος, τα νήματα που συνδέουν τους διανοούμενους των πόλεων με τις διεκδικήσεις των χωρικών, τις πολλαπλές επαναστάσεις γύρω από τα αχανή τσιφλίκια της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας. Από τον Μαρίνο Αντύπα και τους γεωπόνους του Μεσοπολέμου έως τους ανώνυμους αγρότες και τις μαχητικές τους διεκδικήσεις αναδύεται ένας κόσμος σε διαρκή κίνηση και αναβρασμό.

 

 

19η εκπομπή

Κυριακή 29 Απριλίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Η Εργατική Πρωτομαγιά από το 1886 μέχρι σήμερα: η πολιτική φαντασία στην πράξη

Συζητούν ο Χρήστος Τριανταφύλλου και ο Κωστής Καρπόζηλος

Ταξιδεύοντας από το Σικάγο του 1886 σε μια μπυραρία στο Μετς το 1912, ο ιστορικός Χρήστος Τριανταφύλλου και ο διευθυντής των ΑΣΚΙ και ιστορικός Κωστής Καρπόζηλος συζητούν για την ιστορία της Εργατικής Πρωτομαγιάς, από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι σήμερα. Με εναρκτήριο γεγονός τις μαχητικές εργατικές κινητοποιήσεις του 1886 στο Σικάγο, η επέτειος καθιερώθηκε πολύ γρήγορα, απέκτησε το δικό της τελετουργικό, και ταυτίστηκε με ριζοσπαστικά αιτήματα για την καθιέρωση του οκταώρου και για την εν γένει βελτίωση των εργασιακών συνθηκών. Η εξέλιξη της επετείου συμβάδισε έκτοτε με τις μεταβολές εντός του διεθνούς σοσιαλιστικού κινήματος, και ο εορτασμός της εξέφραζε τόσο τα εκάστοτε επικαιρικά αιτήματα, όσο και ευρύτερες κοινωνικές διεργασίες. Στην Ελλάδα ο εορτασμός της Εργατικής Πρωτομαγιάς εγκαινιάστηκε πολύ γρήγορα, ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα, και συνδέθηκε με τις ευρύτερες εξελίξεις στην περιοχή των Βαλκανίων και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Μετρώντας πάνω από έναν αιώνα εορτασμών, η Εργατική Πρωτομαγιά στηρίχθηκε στη βούληση της εργατικής τάξης να διατρανώσει την ύπαρξή της και τα αιτήματά της· το μέλλον της ξεχωριστής αυτής ημέρας βρίσκεται, τελικά, στη διατήρηση μιας πολιτικής φαντασίας ριζοσπαστικής, τολμηρής και συγχρονισμένης με τις κοινωνικές και τεχνολογικές εξελίξεις.

 

 

18η εκπομπή

Κυριακή 22 Απριλίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ένας Έλληνας στο Παρίσι τον καιρό της δικτατορίας

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης, ο Αντώνης Σαραντίδης και ο Μάκης Καβουριάρης

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και ο Αντώνης Σαραντίδης συζητούν με τον Μάκη Καβουριάρη για τις εμπειρίες του από το Παρίσι και τον αντιδικτατορικό αγώνα στα χρόνια της δικτατορίας. Η ένωση των Ελλήνων φοιτητών, η διάσπαση του '68, η κατάληψη του ελληνικού περιπτέρου και ο Μάης του ΄68, η συμπαράσταση των Γάλλων πολιτών διατρέχουν τη συζήτηση, 51 χρόνια μετά το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967.

 

 

17η εκπομπή

Κυριακή 1η Απριλίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Μάρτιν Λούθερ Κινγκ: ένα όνειρο που δεν σβήνει

Συζητούν ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Θανάσης Μήνας

Στις 4 Απριλίου του 1968 ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, μία ηγετική μορφή του κινήματος κατά των φυλετικών διακρίσεων στις ΗΠΑ, δολοφονήθηκε στο Μέμφις του Τενεσί. Με αφορμή την πεντηκοστή επέτειο από το θάνατο του MLK ο Κωστής Καρπόζηλος συνομιλεί με τον Θανάση Μήνα για τη δυναμική του κινήματος των αφροαμερικανών στις δεκαετίες του 1950 και του 1960, τη σύνδεσή του με το κοινωνικό ζήτημα στις ΗΠΑ και τη διαρκή κληρονομιά του στη λογοτεχνία, στη μουσική και στην πολιτική. Οι μεγάλες διαδηλώσεις, η πολιτική ανυπακοή και το αίτημα της ισότητας αναδεικνύουν ένα κίνημα ευέλικτο και μαχητικό, που αν μη τι άλλο αμφισβήτησε και κλόνισε ένα εμπεδωμένο πλέγμα διακρίσεων και καταστολής. 

 

 

 

16η εκπομπή

Κυριακή 25 Μαρτίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ξαναδιαβάζοντας την ιστορία της Επανάστασης του 1821

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης, ο Χρήστος Λούκος και ο Βαγγέλης Σαράφης

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τους ιστορικούς Χρήστο Λούκο και Βαγγέλη Σαράφη, με αφορμή την έκδοση του τόμου της Εταιρείας Μελέτης Νέου Ελληνισμού «Όψεις της Επανάστασης του 1821».

Οι τρεις ιστορικοί συζητούν για την μεταπολιτευτική ιστοριογραφική σιωπή για το 1821, τις νέες έρευνες, τα σημερινά ερευνητικά ερωτήματα και τα αρχειακά δεδομένα, την απόσταση ανάμεσα στην ακαδημαϊκή συγγραφή και τη δημόσια ιστορία, τη σημασία της μνημόνευσης του Αγώνα, τρία χρόνια πριν την επέτειο των 200 χρόνων από την έναρξή του.

 

 

15η εκπομπή

Κυριακή 18 Μαρτίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Η διάσπαση του 1968: πενήντα χρόνια μετά

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης, ο Μπάμπης Γεωργούλας και ο Παύλος Κλαυδιανός

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τα ιστορικά στελέχη της ανανεωτικής Αριστεράς Μπάμπη Γεωργούλα και Παύλο Κλαυδιανό για την διάσπαση του ΚΚΕ τον Φεβρουάριο του 1968, τις επιπτώσεις της και την επιρροή της στη μετέπειτα πορεία της Αριστεράς έως σήμερα. Εκκινώντας από τα προσωπικά τους βιώματα από τον Φεβρουάριο του 1968, οι δυο καλεσμένοι αναφέρονται στη δικτατορία, στο κλίμα της Μεταπολίτευσης, στη συγκρότηση του ανανεωτικού στρατοπέδου, στην επιρροή του ΚΚΕ εσωτερικού στην ελληνική κοινωνία και στις κληρονομιές της διάσπασης στο ΣΥΡΙΖΑ.

 

 

14η εκπομπή

Κυριακή 11 Μαρτίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Κατακτητικός πόλεμος και Βαλκάνια: μια έκθεση από το παρελθόν

Συζητούν ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Σπύρος Καράβας

Τι ανακάλυψε ένας ακτιβιστής της Μεγάλης Ιδέας όταν περιήλθε από τα Οθωμανικά Βαλκάνια το 1850; Με αφορμή την πρόσφατη έκδοση της, μέχρι τώρα, άγνωστης έκθεσης του Βασίλειου Νικολαΐδη Στρατιωτική Γεωγραφία της Ευρωπαϊκής Τουρκίας και ιδίως των Ομόρων της Ελλάδας επαρχιών ήτοι Θεσσαλίας, Μακεδονίας, Ηπείρου και Αλβανίας (Βιβλιόραμα, 2017) ο Κωστής Καρπόζηλος συζητά με τον Σπύρο Καράβα για τη «γραμματική του ελληνικού αλυτρωτισμού». Η συναρπαστική διαδρομή του στρατιωτικού και λογοτέχνη Βασίλειου Νικολαΐδη καταδεικνύει την πολευθνοτική σύνθεση της Αυτοκρατορίας, τις αντιφάσεις του ελληνικού εθνικισμού και τον τρόπο συγκρότησης του ελληνικού ζωτικού χώρου. Οι τόποι, οι άνθρωποι και οι οικισμένοι χώροι που περιγράφει ο Νικολαΐδης συνθέτουν ένα πεδίο ανοιχτό στην «κατάκτηση». Στο πλαίσιο αυτό, το κείμενό του -γραμμένο το 1850- μας προσφέρει μια ματιά στην ανάδυση του ελληνικού αλυτρωτισμού και υπενθυμίζει τις στρατιωτικές και εθνοτοπικές του διαστάσεις. 

 

 

 

13η εκπομπή

Κυριακή 4 Μαρτίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Από τη Δύση στην Ανατολή: οι ξένες αρχαιολογικές αποστολές στην Ελλάδα

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης, η Νίκη Μαρωνίτη και η Ειρήνη Τουντασάκη

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με την ιστορικό Νίκη Μαρωνίτη και την κοινωνική ανθρωπολόγο Ειρήνη Τουντασάκη για τις ξένες αρχαιολογικές αποστολές στην Ελλάδα. Συζητώντας, με αφορμή έναν από τους πιο παλιούς και σημαντικούς αρχαιολογικούς θεσμούς στη χώρα, οι συνομιλητές αναφέρονται στις πολιτικές του πολιτισμού, στις μετααποικιακές σπουδές και στη σχέση Ανατολής και Δύσης, στις νεωτερικές ευρωπαϊκές ταυτότητες και στη συμβολή της κλασικής αρχαιότητας στη συγκρότησή τους.

 

 

12η εκπομπή

Κυριακή 25 Φεβρουαρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Το ομοφυλόφιλο κίνημα στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης: η ανάδυση ενός νέου συλλογικού υποκειμένου

Συζητούν ο Χρήστος Τριανταφύλλου και ο Θεοδόσης Γκελτής

Ο ιστορικός Χρήστος Τριανταφύλλου συνομιλεί με τον υποψήφιο διδάκτορα Ιστορίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου Θεοδόση Γκελτή για το ομοφυλόφιλο κίνημα στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης και για τις μεταβολές στην εννοιολόγηση της εναλλακτικής σεξουαλικότητας. Κατά την περίοδο μετά την πτώση της δικτατορίας αναπτύχθηκε ένα δυναμικό κίνημα που διεκδίκησε τον αυτοπροσδιορισμό των ομοφυλόφιλων και αγωνίστηκε για την αποδυνάμωση του λόγου που τους προσδιόριζε ως «πάσχοντες», «διεφθαρμένους» και «θύματα». Σε αυτό συνέβαλαν οι ποικίλες πολιτικές και κοινωνικές δράσεις του κινήματος –με αιχμή του δόρατος την Απελευθερωτική Κίνηση Ομοφυλοφίλων Ελλάδας (ΑΚΟΕ) ήδη από το 1976– και η κυκλοφορία σημαντικών εντύπων όπως το Αμφί και το Κράξιμο.

Σε εκείνη την περίοδο, αλλά και αργότερα, το κίνημα ενισχύθηκε από τη συμμαχία του με άλλα αναδυόμενα, όπως οι φεμινιστικές ομάδες και οι φοιτητές, μέσα στο γενικότερο κλίμα πολιτικοποίησης της πρώιμης Μεταπολίτευσης. Μέσα από τα έντυπα και τις δράσεις του το ομοφυλόφιλο κίνημα ανέπτυξε έναν αντικαπιταλιστικό λόγο, σε στενή σύνδεση με τη Νέα Αριστερά, από την οποία προέρχονταν και πολλοί ομοφυλόφιλοι ακτιβιστές. Παράλληλα με την οργανωμένη κινηματική δράση, οι ομοφυλόφιλοι διεκδίκησαν δυναμικά την παρουσία τους στον δημόσιο χώρο, σε μια πορεία που ξεκίνησε από τις κρυφές συνευρέσεις και κατέληξε σε μεγάλα δημόσια συμβάντα όπως το Φεστιβάλ Υπερηφάνειας της Αθήνας (AthensPride). Έτσι, στον ομοφυλόφιλο χώρο το κίνημα και η κοινότητα αλληλεπιδρούν συνεχώς σε όλη την πορεία τους, δίνοντας φωνή σε μια ομάδα που έχει βιώσει και συνεχίζει να βιώνει την καταπίεση και τη βία.

 

 

 

 

11η εκπομπή

Κυριακή 18 Φεβρουαρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Κοινωνικοί αγώνες και κομμουνιστικές ιδέες στην Κύπρο: η εποχή του ΚΚ Κύπρου 

Συζητούν ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Γιάννος Κατσουρίδης

Το ΑΚΕΛ, το Ανορθωτικό Κόμμα Εργαζόμενου Λαού, υπογραμμίζει τη διαρκή παρουσία της αριστεράς και του κομμουνιστικού κινήματος στην Κύπρο από την εποχή της αποικιοκρατίας έως τις σημερινές αναζητήσεις της οριστικής επίλυσης της διαίρεσης του νησιού. Τι υπήρχε πριν το ΑΚΕΛ; Ο Κωστής Καρπόζηλος συζητά με τον Γιάννο Κατσουρίδη, πολιτικό επιστήμονα και επιστημονικό διευθυντή του Ινστιτούτου Ερευνών Προμηθέας, για την Κύπρο των αρχών του 20ου αιώνα: μία φτωχή αποικία στην οποία οι ιδέες του κοινωνικού ανταγωνισμού διαπλέκονταν με τις κυπριακές παροικίες, τους ξένους ναυτικούς που έφταναν στα λιμάνια του νησιού, τους ντόπιους εργάτες που αναζητούσαν τη ριζική κοινωνική ανατροπή. Μέσα από τη διαδρομή του Κομμουνιστικού Κόμματος Κύπρου εκδιπλώνεται ένα ρεύμα σκέψης και δράσης που αμφισβήτησε το σύνθημα της "Ένωσης" και αναζήτησε μία διαφορετική απάντηση στο ερώτημα της σχέσης του εθνικού και του κοινωνικού ζητήματος. 

 

 

 

10η εκπομπή

Κυριακή 4 Φεβρουαρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Η «πρώτη έφοδος στον ουρανό»: η ακτινοβολία της Παρισινής Κομμούνας και η ελληνική συμμετοχή σε αυτήν

Συζητούν ο Θανάσης Γάλλος και η Ξένια Μαρίνου

Γιατί η Παρισινή Κομμούνα συνεχίζει έως σήμερα να αποτελεί πεδίο θαυμασμού και αντιπαραθέσεων; Ελάχιστα γεγονότα στην παγκόσμια ιστορία, με τόσο σύντομη χρονική διάρκεια και τόσο περιορισμένα γεωγραφικά, απέκτησαν τόσο σημαντική απήχηση και δημιούργησαν ένα τόσο ισχυρό μύθο, όσο η Παρισινή Κομμούνα. Κράτησε μόλις 72 μέρες, από τις 18 Μαρτίου έως τις 28 Μαΐου 1871, και ήδη από τις πρώτες μέρες απέτυχε να επεκταθεί πέρα από την πρωτεύουσα. Oιστορικός Θανάσης Γάλλος συζητά με την Ξένια Μαρίνου, διδάκτορα ιστορίας του ΕΚΠΑ, για τη σημασία και την ιστορική αξία της Κομμούνας του Παρισιού, για τις ρίζες της, για τους μύθους που την περιβάλλουν, για τον εργατικό και σοσιαλιστικό χαρακτήρα της και το περιεχόμενο που οι επαναστάτες έδιναν σε αυτούς τους όρους, για την σύνθεση του επαναστατικού στρατοπέδου και τις επιμέρους ιδεολογικές και πολιτικές διαφορές, για τα μέτρα και το επαναστατικό πρόγραμμα της Κομμούνας, αλλά και για την παρουσία του «ελληνικού» στοιχείου μέσα σε αυτήν.

 

 

9η εκπομπή

Κυριακή 28 Ιανουαρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Η ανάδυση του Τρίτου Κόσμου: αδέσμευτος και αντιαποικιακός

Συζητούν ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Στάθης Γουργουρής

Τον Απρίλιο του 1955 στο Μπαντουνγκ της Ινδονησίας συναντήθηκαν ηγέτες από 29 χώρες της Αφρικής και της Ασίας που εκπροσωπούσαν το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού. Η Διάσκεψη του Μπαντούνγκ υπήρξε το εφαλτήριο της ανάδυσης του κινήματος των αδεσμεύτων, ενός ευρύχωρου κινήματος αμφισβήτησης της διπολικής διαίρεσης του Ψυχρού Πολέμου. Εκκινώντας από το σημείο αυτό ο Κωστής Καρπόζηλος συζητά με τον Στάθη Γουργουρή για τον τρόπο που ο Τρίτος Κόσμος αναμόρφωσε την πολιτική φαντασία του 20ου αιώνα, κλόνισε τις βεβαιότητες της κομμουνιστικής αριστεράς και ανατροφοδότησε το αίτημα για έναν νέου τύπου ανθρωπισμό. Στο έδαφος αυτό, η συζήτηση εστιάζει στη διαδρομή του αντιαποικιακού κινήματος αναζητώντας τα νήματα με το παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον της εποχής μας. 

 

 

8η εκπομπή

Κυριακή 21 Ιανουαρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ηλίας Ηλιού: ένας κορυφαίος πολιτικός της Αριστεράς

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και ο Ηλίας Νικολακόπουλος

O Bαγγέλης Kαραμανωλάκης συζητά με τον Ηλία Νικολακόπουλο, με αφορμή την έκδοση της βιογραφίας του Ηλία Ηλιού (εκδ. Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία), για τον πολιτικό ηγέτη της Αριστεράς.  Εκκινώντας από τα νεανικά του χρόνια, στις απαρχές του 20ού αιώνα, και τις σπουδές του στη Νομική Σχολή σκιαγραφούν την σύνδεση του Ηλιού με την Αριστερά και τη δράση του έως και τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης.  Η κοινοβουλευτική του παρουσία, η πολιτική του δράση, η νομική σταδιοδρομία του, η διανοητική του παραγωγή αποτελούν αντικείμενο της συζήτησης για τον πολιτικό ηγέτη της Αριστεράς που στα μετεμφυλιακά χρόνια  υπερασπίστηκε  με όλες του τις δυνάμεις την πολιτική ομαλότητα και τον δημοκρατικό βίο.  

 

 

7η εκπομπή

Κυριακή 14 Ιανουαρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ένας Σουηδός στην Ελλάδα της Κατοχής

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και ο Άξελ Σωτήρης Βαλντέν

Ο Bαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον οικονομολόγο και συγγραφέα Άξελ Σωτήρη Βαλντέν για την επισιτιστική βοήθεια στην Ελλάδα την περίοδο 1942-1945 και πιο συγκεκριμένα τη σουηδική αποστολή του Ερυθρού Σταυρού και τη συμμετοχή της στη μεγαλύτερη ανθρωπιστική επιχείρηση του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Εκκινώντας από την ιστορία του Σουηδού Γκότφριντ Βαλντέν και τη διαδρομή του από τον τόπο γέννησής του στη Λαπωνία στην Ελλάδα της Κατοχής, συζητούν για την οργάνωση της ανθρωπιστικής βοήθειας, τις σχέσεις με τους κατακτητές, τη δοσιλογική κυβέρνηση και τους αντάρτες, καθώς και την κατάσταση μετά τα Δεκεμβριανά, στην κατεστραμμένη από τον πόλεμο και διχασμένη πολιτικά χώρα.

 

6η εκπομπή

Κυριακή 10 Δεκεμβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Μεταπολίτευση: Εργάτες και εργάτριες στο προσκήνιο

Συζητούν ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Στέφανος Βαμιεδάκης

Εργοστασιακές κινητοποιήσεις, απεργιακές επιτροπές και νέες μορφές οργάνωσης: ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Στέφανος Βαμιεδάκης, υποψήφιος διδάκτορας ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης,  συζητούν για την εκρηκτική ανάδυση των εργοστασιακών απεργιών στα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης. Η ξεχασμένη αυτή ιστορία υπογραμμίζει τη βιομηχανική ιστορία της χώρας, τις εντάσεις στους χώρους εργασίας και τα μεγάλα ερωτήματα γύρω από τη μορφή οργάνωσης των εργατών και εργατριών που καθόρισαν την ανασυγκρότηση του συνδικαλιστικού κινήματος. Πήγε τελικά η εργατική τάξη στον παράδεισο; 

 

 

5η εκπομπή

Κυριακή 26 Νοεμβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Παίζοντας με το παρελθόν: η ιστορία των βιντεοπαιχνιδιών και τα βιντεοπαιχνίδια ως ιστορία

Συζητούν ο Χρήστος Τριανταφύλλου και ο Ηλίας Στουραΐτης

Τι σχέση έχουν τα βιντεοπαιχνίδια με την ιστορία; Ο Χρήστος Τριανταφύλλου, ιστορικός, συζητά με τον υποψήφιο διδάκτορα Ψηφιακής Ιστορίας του Ιονίου Πανεπιστημίου, Ηλία Στουραΐτη, για τα βιντεοπαιχνίδια και για τις αναπαραστάσεις της ιστορίας μέσα σε αυτά. Από την επαύριο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι σήμερα, τα βιντεοπαιχνίδια έχουν περάσει από πολλές φάσεις μορφής, χρήσης και βάθους: από τους θαλάμους των «ουφάδικων» της δεκαετίας του ’70 και ’80, στις σπιτικές κονσόλες του σαλονιού, στα ατομικά βιντεοπαιχνίδια των υπολογιστών και στη σημερινή έκρηξη της παγκόσμιας σύνδεσης και της απόλυτης διαθεσιμότητας μέσω κινητών συσκευών. Τα βιντεοπαιχνίδια προσφέρονται ως αντικείμενο έρευνας σχετικά με την ιστορία της τεχνολογίας και των αντιλήψεων γύρω από αυτήν, με την ιστορία του ελευθέρου χρόνου, της νεότητας και της συγκρότησης ποικίλων κοινωνικών και πολιτισμικών ταυτοτήτων. Επιπλέον, τα βιντεοπαιχνίδια αποτελούν πλέον ένα βασικό πεδίο της δημόσιας ιστορίας, όπου συνδιαμορφώνονται αντιλήψεις και αναπαραστάσεις για το παρελθόν με έναν τρόπο που διαφέρει από αυτόν των υπόλοιπων πολιτισμικών προϊόντων. Τα βιντεοπαιχνίδια, τελικά, αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα του σύγχρονου κόσμου και τα πολλαπλά πεδία διαπραγμάτευσης του παρελθόντος.   

 

 

4η εκπομπή

Κυριακή 19 Νοεμβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

«Ενοικιάζεται και ο Πρύτανης δεν νοιάζεται»: Το φοιτητικό κίνημα στον Μεσοπόλεμο

 

Συζητούν η Αγγελική Χριστοδούλου και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

«Ενοικιάζεται και ο Πρύτανης δεν νοιάζεται» τραγουδούσαν οι φοιτητές για το Πανεπιστήμιο κατά τις κινητοποιήσεις τους το 1929. Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με την Αγγελική Χριστοδούλου, ιστορικό, επιστημονική συνεργάτιδα των ΑΣΚΙ για το ελληνικό φοιτητικό κίνημα κατά τον Μεσοπόλεμο. Γυρίζοντας τον χρόνο πίσω και σκιαγραφώντας έναν ολόκληρο κόσμο, αρκετά διαφορετικό από το σημερινό, η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από ένα άλλο φοιτητικό κίνημα, λίγο μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και έως την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου: τι σημαίνει η ιδιότητα φοιτητής, πως αντιμετώπιζαν τις φοιτήτριες της εποχής, οι δράσεις και οι οργανώσεις της φοιτητικής νεολαίας, η εμφάνιση της Αριστεράς και η δικτατορία της 4ης Αυγούστου.

 

 

 

3η εκπομπή

Κυριακή 12 Νοεμβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ποδοσφαιρικές Ιστορίες

Συζητούν ο Αλέξανδρος Κιτροέφ και ο Κωστής Καρπόζηλος

Τι γυρεύει ένας ιστορικός στο πέταλο; Ο Κωστής Καρπόζηλος συζητά με τον Αλέξανδρο Κιτροέφ, καθηγητή ιστορίας στο Haverford College των ΗΠΑ,γύρω από την κοινωνική ιστορία του ποδοσφαίρου, τη δυνατότητα του ιστορικού να γράψει γύρω από το παρελθόν της ομάδας που υποστηρίζει με πάθος, και το συγκινησιακό φορτίο του παρελθόντος στη συγκρότηση της ταυτότητας των ποδοσφαιρικών σωματείων. Με αφορμή τον Παναθηναϊκό –την ιστορία του οποίου μελετά ο Αλέξανδρος Κιτροέφ- η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από τη δυνατότητα μίας κοινωνικής ιστορίας του ποδοσφαίρου που θα εκκινεί από τα 90 λεπτά του αγώνα και θα εκτείνεται στις τελευταίες σειρές των ορθίων στο γήπεδο.

 

 

2η εκπομπή

Κυριακή 5 Νοεμβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Το Ιστορικό Αρχείο του Δήμου Αθηναίων και η περίοδος της Κατοχής

Συζητούν η Ζέττα Αντωνοπούλου και ο Τάσος Σακελλαρόπουλος

Ο Τάσος Σακελλαρόπουλος συζητά με την Ζέττα Αντωνοπούλου, ιστορικό τέχνης και υπεύθυνη του Ιστορικού Αρχείου του Δήμου Αθηναίων,  για την δημιουργία του Ιστορικού Αρχείου, μετά από την διάσωση μεγάλου αριθμού αρχειακών τεκμηρίων από τις διάφορες υπηρεσίες του. Κυρία πηγή ιστορικών πληροφοριών είναι η συλλογή από τα πρακτικά των δημοτικών συμβουλίων στα οποία καταγράφεται η επίσημη πολιτική του οργανισμού και οι στόχοι που τίθενται.

Μεγάλο ενδιαφέρον έχουν τα πρακτικά της περιόδου της Κατοχής αφού σε αυτά καταγράφεται η επιλογή των προσώπων που θα στελεχώσουν τα συμβούλια, η προσπάθεια του Δήμου να φροντίσει το προσωπικό του αλλά κυρίως η προσπάθεια να διατηρήσει την πόλη σε λειτουργία. Παρουσιάζεται το ενδιαφέρον για  τον μεγάλο πληθυσμό των παιδιών που υπέφεραν από πείνα και εξάντληση.

Παράλληλα υπάρχει ενδιαφέρον και προσπάθειες για την λειτουργία ασύλων και νηπιακών σταθμών, ενέργειες  για την τήρηση των κανόνων υγιεινής στην πόλη, για την περισυλλογή των ανώνυμων νεκρών από την πείνα, για την καλλιέργεια εδαφών για να εξασφαλιστεί το ελάχιστο των αναγκαίων τροφίμων.

Κοντά σε αυτά ο Δήμος παρέχει βοηθήματα σε μεγάλη σειρά επαγγελματιών σε μια προσπάθεια να διατηρήσει θετικές σχέσεις με τις παραγωγικές τάξεις.
Τα στοιχεία  που εντοπίζονται στα πρακτικά του δημοτικού συμβουλίου είναι προφανώς η επίσημη πλευρά της λειτουργίας του οργανισμού, μένει στην ιστορική έρευνα να παρουσιάσει και να αναδείξει την άλλη πλευρά, μέσα από την μελέτη των εγγράφων που υπάρχουν στις άλλες υπηρεσίες του Δήμου.

 

 

1η εκπομπή

Κυριακή 22 Οκτωβρίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Το βιβλίο και η Αριστερά στη μεταπολεμική Ελλάδα

Συζητούν ο Θόδωρος Μαλικιώσης και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον εκδότη Θόδωρο Μαλικιώση για το βιβλίο και την Αριστερά. Οι αγώνες της δεκαετίας του ΄60, το «Θεμέλιο», η νεολαία της ΕΔΑ, η «χαμένη» πνευματική άνοιξη της προδικτατορικής Ελλάδας και η βίαιη διακοπή της 21ης Απριλίου, οι φυλακές και οι εξορίες, η διάσπαση του ΚΚΕ αποτελούν θέματα της συζήτησης που καταλήγει στη Μεταπολίτευση και στο σύγχρονο εκδοτικό τοπίο.

nike air max acg specs , Air Jordan 1 Low "Triple White" 2019 For Sale

 

apeleutherosi002

σε συνεργασία με τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας

Επιμέλεια: Ηλίας Νικολακόπουλος

Οργάνωση παραγωγής: Νατάσσα Δομνάκη, Ιωάννα Βόγλη, Χρήστος Τριανταφύλλου

Μουσική επιμέλεια: Θανάσης Μήνας

Από την Κυριακή 6 Φεβρουαρίου και κάθε Κυριακή 13:00 - 14:00 το μεσημέρι Στο Κόκκινο 105,5 


Πως ξαναδιαβάζουμε το παρελθόν την εποχή της κρίσης; Πως επιστρέφουμε στα ορόσημα με τα οποία οι άνθρωποι σημάδεψαν την ιστορική διαδρομή τους, την ώρα που ένας ολόκληρος κόσμος αλλάζει;
Πως ξαναβλέπουμε τους μύθους και τις πραγματικότητες του χθες με βάση τις νέες βεβαιότητες του σήμερα;

Η Ιστορία στο Κόκκινο επιθυμεί να συνομιλήσει για το χθες με σύγχρονους επιστήμονες και νέες οπτικές. Εστιασμένη κατά κύριο λόγο στον ταραγμένο 20ό αιώνα, την εποχή των άκρων και με αφορμή σημαντικές ιστορικές επετείους επιχειρεί να αναδείξει μια σειρά από άξονες που διέτρεξαν την πρόσφατη ελληνική ιστορία: από το κίνημα στο Γουδί έως και τη Μεταπολίτευση, από τη σταφιδική κρίση των αρχών του αιώνα έως το επισιτιστικό πρόγραμμα του ΕΑΜ, από το δημοτικιστικό κίνημα στην καθιέρωση του μονοτονικού. Ο στόχος είναι να μιλήσουμε για το παρελθόν ξεφεύγοντας από στερεότυπες εικόνες και έτοιμα σχήματα, να επεξεργαστούμε το παρελθόν ώστε να κατανοήσουμε το σήμερα. Η διαδρομή αυτή θα γίνει με τη συνεργασία των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας, τόσο στην επιλογή των θεματικών και των συνομιλητών, όσο και με τη χρήση των μοναδικών αρχειακών και έντυπων συλλογών τους για τον 20ό αιώνα.

 

28η εκπομπή

Κυριακή 2 Ιουλίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Από την άρνηση στράτευσης στην εναλλακτική θητεία: το κίνημα των αντιρρησιών συνείδησης στην Ελλάδα της δεκαετίας του '80 

Συζητούν ο Μιχάλης Μαραγκάκης και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

O Βαγγέλης Καραμανωλάκης, συζητά με τον Μιχάλη Μαραγκάκη  τον πρώτο Έλληνα πολίτη που το 1986 για πρώτη φορά δήλωσε δημόσια την άρνησή του να καταταγεί στον ελληνικό στρατό για μη θρησκευτικούς λόγους. Με αφορμή την προσωπική του ιστορία συζητούν για την άρνηση συνείδησης, τη συγκρότηση του κινήματος των αντιρρησιών συνείδησης στη χώρα μας, τα ειρηνιστικά κινήματα, την κριτική στο στρατό στο πλαίσιο των μείζονων πολιτικών και κοινωνικών αλλαγών της δεκαετίας του '80.

 

 

27η εκπομπή

Κυριακή 25 Ιουνίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Η Γαλλική Σχολή Αθηνών. Η σταθερή πολιτιστική παρουσία και η θετική επιστημονική συνεργασία της Ελλάδας και της Γαλλίας, η οποία ξεκίνησε πριν από 170 χρόνια και συνεχώς εξελίσσεται με νέους στόχους και προοπτικές

Συζητούν ο Τάσος Αναστασιάδης και ο Τάσος Σακελλαρόπουλος

Ο Τάσος Σακελλαρόπουλος συζητά με τον Τάσο Αναστασιάδη, Διευθυντή Σπουδών της Γαλλικής Σχολή Αθηνών, για την ιστορία της Γαλλικής Σχολής Αθηνών από το 1846 όπου και ιδρύθηκε έως τις ημέρες μας. Πρόκειται για το πρώτο πολιτιστικό ίδρυμα ξένης χώρα που εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα, για έναν καθοριστικό σταθμό στην πορεία του γαλλικού Φιλελληνισμού. Πρόκειται για την επίσημη σύνδεση της Γαλλίας με την ελληνική αρχαιότητα αλλά και για την σύνδεση με την σύγχρονο ελληνικό κράτος και με την ελληνική κοινωνία.

Στην συζήτηση παρουσιάζεται η εγκατάσταση της Σχολής στην Αθήνα, η γαλλική αρχαιολογική έρευνα στην Ελλάδα και η μεγάλη ανασκαφή των Δελφών αλλά και εκείνη της Δήλου και των Φιλίππων. Παράλληλα παρουσιάζεται η ευρύτερη πολιτιστική πολιτική του γαλλικού κράτους στην ανατολική Μεσόγειο και η ύπαρξη της Σχολής στην Αθήνα ως καίριο στοιχείο της.   

Επίσης, γίνονται αναφορές στο έργο του Γαλλικού Ινστιτούτου, της άλλης γαλλικής πολιτιστικής παρουσία στην Αθήνα, η οποία σφράγισε με την διδασκαλία της γαλλικής γλώσσας αρκετές γενιές ελλήνων διανοουμένων καθιστώντας τους συχνά φορείς και κοινωνούς γαλλικού πολιτισμού.

Τέλος, παρουσιάζεται ο σημερινός επιστημονικός σχεδιασμός και η σημερινή επιστημονική δράση της Γαλλικής Σχολής με τα νέα προγράμματα που ευτυχώς προσεγγίζουν θέματα τα οποία  έχρηζαν ουσιαστικής έρευνας. Μεταξύ άλλων γίνεται αναφορά και στην μελέτη του Πρώτου Παγκοσμίου πόλεμου και ιδιαίτερα στην Στρατιάς της Ανατολής, του γαλλικού εκστρατευτικού σώματος το οποίο εγκαταστάθηκε και συνδέθηκε με την Θεσσαλονίκη των ετών 1915-1918.

 

 

 

 

26η εκπομπή

Κυριακή 18 Ιουνίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο105,5

Λατινική Αμερική: Μια ήπειρος σε κίνηση

Συζητούν η Μαρία Δαμηλάκου και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

Με αφορμή τις πρόσφατες εξελίξεις στη Λατινική Αμερική, ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με την Μαρία Δαμηλάκου, ιστορικό, επίκουρη καθηγήτρια στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, για τις ιστορίες της ηπείρου από το τέλος της αποικιοκρατίας μέχρι σήμερα. Οι εθνικοαπελευθερωτικοί αγώνες, ο λαϊκισμός, τα ένοπλα κινήματα, οι αιματηρές δικτατορίες της δεκαετίας του 1970, το νεοφιλελεύθερο κύμα αλλά και η σχετικά πρόσφατη στροφή προς τα Αριστερά είναι μερικά από τα θέματα που θίγονται για την ταυτότητα μιας ηπείρου τόσο μακρινής και τόσο κοντινής παράλληλα.

 

 

 

25η εκπομπή

Κυριακή 11 Ιουνίου 13.00 - 14.00 ΣτοΚόκκινο105,5

1917: ένα πολυτροπικό συμβάν

Συζητούν η Άντα Διάλλα και ο Κωστής Καρπόζηλος

Με αφορμή τα εκατό χρόνια από το 1917 η Ιστορία στο Κόκκινο ανοίγει έναν κύκλο συζητήσεων γύρω από την Επανάσταση, την Τέχνη και την Ουτοπία. Ο Κωστής Καρπόζηλος και η Άντα Διάλλα συζητούν γύρω από το 1917, τη στιγμή της επανάστασης, και την ανάγκη να ξανασκεφτούμε τα όσα συνέβησαν τότε, όχι ως νομοτέλεια, αλλά ως μία ρευστή και δυναμική ιστορική διαδικασία. Στο πλαίσιο αυτό αναφέρονται στην πραγματοποίηση ενός τριημέρου (24-26 Νοεμβρίου 2017) στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών που φιλοδοξεί να θέσει με νέους όρους την επαναστατική εμπειρία του 20ου αιώνα.

 

 

 

24η εκπομπή

Κυριακή 28 Μαΐου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ο Πολίτης: ορόσημο μίας εποχής

Συζητούν ο Παντελής Μπουκάλας και ο Ηλίας Νικολακόπουλος  

Τη Δευτέρα 29 Μαΐου του 2017, εννιά χρόνια μετά το θάνατο του Άγγελου Ελεφάντη, τα ΑΣΚΙ θα αναρτήσουν στο διαδίκτυο το σύνολο των τευχών του Πολίτη και του Δεκαπενθήμερου Πολίτη. Με αυτήν την αφορμή, ο Ηλίας Νικολακόπουλος και ο Παντελής Μπουκάλας συζητούν γύρω από το εμβληματικό περιοδικό της Μεταπολίτευσης, που σφράγισε τη διαμόρφωση και εξέλιξη των ιδεών της ανανεωτικής αριστεράς. Ανατρέχοντας στην ίδρυση του περιοδικού και στην ακτινοβολία της προσωπικότητας του Άγγελου Ελεφάντη η εκπομπή αναδεικνύει τον ξεχωριστό ρόλο του Πολίτη, τις συλλογικότητες και τις διεργασίες που τροφοδότησε η αδιάλειπτη κυκλοφορία του, αλλά και τη σύνθετη σχέση ανάμεσα στην πολιτική και πολιτισμική παρέμβαση στο μεταβαλλόμενο μεταπολιτευτικό πεδίο.

 

 

 

23η εκπομπή

Κυριακή 14 Μαΐου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο105,5

Σχολικά εγχειρίδια και πόλεμοι της ιστορίας

Συζητούν ο Χάρης Αθανασιάδης και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον Χάρη Αθανασιάδη, αναπληρωτή καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, για την σχέση δημόσιας και σχολικής ιστορίας και για τη σημασία και τον ρόλο της τελευταίας στη διαμόρφωση της ιστορικής κουλτούρας των Νεοελλήνων. Με αφορμή τις διαμάχες γύρω από σχολικά εγχειρίδια στον ελληνικό 20ό αιώνα, η συζήτηση επικεντρώνεται στους «πολέμους της ιστορίας», παλαιότερους και σύγχρονους, και στον ρόλο των ιστορικών σε αυτούς.

 

 

 

22η εκπομπή

Κυριακή 7 Μαΐου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Η Εξωκοινοβουλευτική Αριστερά στη δεκαετία του ΄70: Τα πρώτα βήματα της «άλλης» αριστεράς 

Συζητούν ο Μάνος Αυγερίδης και ο Δημήτρης Γλύστρας

Τα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια και η έντονη πολιτικοποίηση που ακολούθησε την πτώση της Χούντας αποτέλεσαν τον καμβά για έναν μεγάλο μετασχηματισμό της ελληνικής αριστεράς. Οι Εξωκοινοβουλευτικές δυνάμεις της ήλθαν στο προσκήνιο διεκδικώντας πολιτική ανατροπή. Σε αυτό το σκηνικό τα μέλη των οργανώσεων συγκροτούν τη δική τους ταυτότητα και διαμορφώνουν διακριτό πολιτισμικό στίγμα.  Ο Μάνος Αυγερίδης συζητά με τον δημοσιογράφο και ιστορικό Δημήτρη Γλύστρα για την γενεαλογία της Εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς και την δράση της τα πρώτα Μεταπολιτευτικά χρόνια. Τα διαφορετικά ιδεολογικά ρεύματα, η καταγωγή των οργανώσεων, οι διασπάσεις και η χαμένη ευκαιρία της ριζοσπαστικοποίησης. Η καθημερινή εμπειρία των μελών και οι πολιτικές αναζητήσεις ενός κόσμου που αναζήτησε τη ρήξη με την αστική δημοκρατία του Καραμανλή και διαμόρφωσε σε μεγάλο βαθμό την ελληνική κινηματική κουλτούρα του σήμερα. 

    

 

 

21η εκπομπή

Κυριακή 30 Απριλίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

 

Ξενοκρατία: Έλληνες, Βρετανοί και η Ιόνιος Πολιτεία

 

Συζητούν ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Σάκης Γκέκας

 

Ο Κωστής Καρπόζηλος, ιστορικός, συζητά με τον Σάκη Γκέκα, αναπληρωτή καθηγητή Ιστορίας στο YorkUniversity του Toronto, γύρω από την ιστορική διαδρομή των Επτανήσων το 19ο αιώνα, με αφορμή το βιβλίο του Xenocracy: State, Class and Colonialism in the Ionian Islands, 1815-1864 (Berghahn Books, 2016). Συζητώντας για την ταξική διάρθρωση, τις κοινωνικές δυναμικές και τη στρατηγική της Μεγάλης Βρετανίας στα Επτάνησα τοποθετούν το παράδειγμα της Ιονίου Πολιτείας στο πλέγμα του αποικιακού κόσμου, ενώ φωτίζουν τα νήματα που συνδέουν την πολιτική της ξενοκρατίας με τον κλονισμό της σε στιγμές κρίσης του 19ου αιώνα.

 

 

20η εκπομπή

Κυριακή 9 Απριλίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Πενήντα χρόνια από την Δικτατορία του 1967: το προδικτατορικό φοιτητικό κίνημα, η αντίσταση και η λειτουργία του χουντικού καθεστώτος  

Συζητούν ο Γιάννης Τζαννετάκος και ο Τάσος Σακελλαρόπουλος

Με αφορμή την επέτειο των πενήντα ετών από το πραξικόπημα αλλά και με αφορμή το συνέδριο των ΑΣΚΙ και του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών συζητούν για την δικτατορία ο δημοσιογράφος Γιάννης Τζαννετάκος και ο Τάσος Σακελλαρόπουλος. Στην συζήτηση παρουσιάζονται, ως προθάλαμος της αντίστασης, οι συνθήκες δημιουργίας και δράσης του φοιτητικού κινήματος της δεκαετίας του 1960 και οι ιδιαιτερότητες της γενιάς του 114 η οποία και το συγκρότησε. Στη συνέχεια δίνεται το κλίμα των πρώτων μηνών της χούντας, η  ενεργοποίηση των προοδευτικών δυνάμεων εναντίον του καθεστώτος, οι αντιστασιακές οργανώσεις και τα χαρακτηριστικά τους. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η ανάδειξη στην εκπομπή, των «φιλολαϊκών» ενεργειών της χουντικής κυβέρνησης ως μέσο σύνδεσης της με τον κόσμο της γεωργίας και γενικότερα της εργασίας, και βεβαίως ως μια προσπάθεια υπερπήδησης των συνεπειών που είχαν οι διώξεις, η καταστολή και τα βασανιστήρια που εφάρμοζε.

Η συζήτηση στην συνέχεια προχωράει στο εσωτερικό πλέον των ετών της δικτατορίας και στην περίοδο μετά τις συλλήψεις των μελών των αρχικών αντιστασιακών οργανώσεων και μετά τις μεγάλες δίκες των ετών 1968-1970 όταν, δίνουν ελπίδες αφενός η δημιουργία του νέου φοιτητικού αντιστασιακού κινήματος και αφετέρου η συγκρότηση ενός ευρύτερου μετώπου εναντίον της χούντας στο οποίο συμμετείχαν άμεσα και έμμεσα μεγάλος αριθμός του προδικτατορικού πολιτικού προσωπικού όπως και μεγάλος αριθμός δραστήριων επιστημόνων και ανθρώπων των τεχνών και των γραμμάτων. Στην προσπάθεια αυτή, της δημιουργίας ενός ευρύτατου και ισχυρού «αντιπολιτευτικού» μετώπου εντάσσεται και η έκδοση του περιοδικού «Προσανατολισμοί» του οποίου ο καλεσμένος της εκπομπής ήταν συνεκδότης.

   

 

 

 

19η εκπομπή

Κυριακή 2 Απριλίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Αντιμέτωποι με το «Ευρωπαϊκό Παράδοξο»: η επιστροφή των εθνικισμών

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης, ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Χρήστος Χατζηιωσήφ

Με αφορμή το νέο βιβλίο του Χρήστου Χατζηιωσήφ Η ευρωπαϊκή ενοποίηση, η Γερμανία και η επιστροφή των εθνικισμών (Βιβλιόραμα, 2017) οι τρεις ιστορικοί συζητούν για το μέλλον της Ευρώπης και τους σχεδιασμούς που έχουν οδηγήσει στην οικονομική και πολιτική κυριαρχία της σύγχρονης Γερμανίας. Συζητώντας για τη διαδικασία της ευρωπαϊκής ενοποίησης μετά το 1989 αναδεικνύουν το ρόλο του εθνικισμού ως εργαλείου τιθάσευσης των κοινωνικών αντιθέσεων, φωτίζουν τις ιστορικές καταβολές των σύγχρονων σχεδίων του γερμανικού κεφαλαίου, και ανιχνεύουν τους τρόπους που από την επιδίωξη της σύγκλισης η Ευρώπη πλέον αποδέχεται ως φυσική την όξυνση της ανισότητας μεταξύ των κρατών της και στο εσωτερικό κάθε χώρας ξεχωριστά. 

 

 

 

18η εκπομπή

Κυριακή 26 Μαρτίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Νίκος Μπελογιάννης: επιστρέφοντας στην Αμαλιάδα

Συζητούν ο Ηλίας Νικολακόπουλος και ο Στάθης Κουτρουβίδης

Με αφορμή τα επικείμενα εγκαίνια του Μουσείου Μπελογιάννη στην Αμαλιάδα, τη Δευτέρα 27 Μαρτίου, ο Ηλίας Νικολακόπουλος συζητά με τον ιστορικό Στάθη Κουτρουβίδη, που συμμετείχε στην επιμέλεια της μόνιμης έκθεσης του μουσείου, για τη ζωή και την πολιτική δράση του ιστορικού στελέχους της Αριστεράς και του κομμουνιστικού κινήματος. Εξήντα πέντε χρόνια μετά την εκτέλεση του Νίκου Μπελογιάννη και των συντρόφων του στις 30 Μαρτίου 1952, ο δήμος Ήλιδος και η ελληνική πολιτεία αναγνωρίζουν τις δύσκολες μετεμφυλιακές συνθήκες και τιμούν τον άνθρωπο που έγινε παγκόσμιο σύμβολο της Ειρήνης και της Δημοκρατίας. Ποια η διαδρομή του Νίκου Μπελογιάννη από την Αμαλιάδα στο κομμουνιστικό κίνημα, την υπερορία και τέλος την σύλληψη και φυλάκισή του; Ποια η στάση του ελληνικού κράτους έως σήμερα για το ακανθώδες θέμα της εκτέλεσής του και πώς φτάσαμε στην ίδρυση ενός Μουσείου στην μνήμη του, το οποίο στεγάζεται στο πατρικό πανδοχείο, που παραχωρήθηκε στο δήμο από τον γιο του Ν.Ν. Μπελογιάννη.

 

 

17η εκπομπή

Κυριακή 19 Μαρτίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5 (μεταδόθηκε σε επανάληψη)

Ανάμεσα στις επετείους δύο επαναστάσεων

Συζητούν ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος, ο Ηλίας Νικολακόπουλος και ο Δημήτρης Δημητρόπουλος

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου: Δύο πρίγκιπες στην Ελληνική Επανάσταση. Επιστολές αυτόπτη μάρτυρα και ένα υπόμνημα του πρίγκιπα Γεώργιου Καντακουζηνού, το οποίο εκδόθηκε πρόσφατα από το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και τις Εκδόσεις Ασίνη ο Ηλίας Νικολακόπουλος και ο Δημήτρης Δημητρόπουλος συζητούν με τον Βασίλη Παναγιωτόπουλο.

Ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος, ιστορικός, ομότιμος Διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, επιμελήθηκε την ελληνική μετάφραση ενός φυλλαδίου με δύο κείμενα των αδελφών Γεώργιου και Αλέξανδρου Καντακουζηνού, που είχε τυπωθεί για πρώτη φορά στη Χάλλη της Σαξονίας το 1824. Ξεκινώντας από αυτό έγραψε μια σημαντική πολυσέλιδη, τεκμηριωμένη μελέτη που προσφέρει μία νέα θέαση για την επανάσταση στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες. Οι δύο επέτειοι της έναρξης της εξέγερσης στις Ηγεμονίες στο Γαλάτσι στις 21 Φεβρουαρίου και της επανάστασης στην Πελοπόννησο στις 25 Μαρτίου 1821, θα δώσουν το ερέθισμα για μία γενικότερη συζήτηση που αφορά τον Αγώνα του 1821, τη φύση και τις τύχες της Επανάστασης.

   

 

 

16η εκπομπή

Κυριακή 12 Μαρτίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

 

Η αστυνομία πόλεων στο Μεσοπόλεμο. Κρατικός έλεγχος και νέες μορφές αστυνόμευσης

Συζητούν ο Αχιλλέας Φωτάκης και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον ιστορικό Αχιλλέα Φωτάκη για τη συγκρότηση της αστυνομίας πόλεων της δεκαετία του 1920 και τον ρόλο της βρετανικής αποστολής. Οι δυο ιστορικοί συζητούν για τον ρόλο του νέου σώματος, τον άοπλο χαρακτήρα του, τη σχέση του με τη Χωροφυλακή, τις αρμοδιότητές του και τη στάση του απέναντι στις πολιτικές διενέξεις, σε μια περίοδο που το κράτος μεταβάλλεται και επιδιώκει τον όλο και μεγαλύτερο έλεγχο του κοινωνικού σώματος, με τη χρησιμοποίηση νέων οργάνων και τεχνικών.

 

  

15η εκπομπή

Κυριακή 5 Μαρτίου 13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Επιτηρούμενες ζωές-επιτηρούμενες ζώνες: μουσική, χορός και υποκειμενικότητα στη Μακεδονία

Συζητούν η Μαρίκα Ρόμπου-Λεβίδη, ο Λεωνίδας Εμπειρίκος και ο Κωστής Καρπόζηλος

Ο Κωστής Καρπόζηλος συνομιλεί με την κοινωνική ανθρωπολόγο Μαρίκα Ρόμπου-Λεβίδη και τον ιστορικό Λεωνίδα Εμπειρίκο για τις κοινότητες των σλαβοφώνων της Ανατολικής Μακεδονίας και το βιβλίο της Μαρίκας Ρόμπου-Λεβίδη Επιτηρούμενες Ζωές (Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 2016). Εστιάζοντας στη μουσική, τους χορούς και την ύπαρξη πολλαπλών εκδοχών (ελληνόφωνων και σλαβόφωνων) στους στίχους των παραδοσιακών τραγουδιών της περιοχής η συζήτηση αναδεικνύει την απόκρυψη, την απαγόρευση, την μετάφραση και την εμπρόθετη δράση των υποκειμένων προκειμένου να ενταχτούν στον ελληνικό εθνικό κορμό. Από που αντλεί τη μελωδία του η Μακεδονία Ξακουστή; Ποιοί είναι οι “ντόπιοι”, οι “ξένοι” και οι “πρόσφυγες” στα χωριά της ανατολικής Μακεδονίας; Πώς λειτουργούν οι εθνικιστικοί ανταγωνισμοί και οι δημογραφικές μεταβολές; Η εκπομπή διανθίζεται με “ντόπια” και “ελληνικά” τραγούδια, ένα μοναδικό και πρωτότυπο υλικό που υπογραμμίζει τις αντοχές και τους μετασχηματισμούς της μνήμης και των σχέσεων εξουσίας στην περιοχή της ανατολικής Μακεδονίας. 

 

 

14η εκπομπή

Κυριακή  26 Φεβρουαρίου  13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ιστορική κουλτούρα και διαδίκτυο. Αναζητώντας τις σχέσεις

Συζητούν ο Μήτσος Μπιλάλης και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

Ο Βαγγέλης  Καραμανωλάκης συνομιλεί με τον ιστορικό, επίκουρο καθηγητή της Θεωρίας και Τεχνολογίας της Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλίας, Μήτσο Μπιλάλη για τη σχέση της σύγχρονης ιστορικής κουλτούρας με το διαδίκτυο. Πόσο άλλαξε το διαδίκτυο τη σχέση μας με την ιστορία, πόσο έφτιαξε ένα καινούργιο καθεστώς ιστορικότητας ιδιαίτερα για το ευρύ κοινό; Πόσο αιτήματα όπως η ιστορική αλήθεια ή η εγκυρότητα ή διαχωρισμοί όπως το δημόσιο ή ιδιωτικό διατηρούν την ισχύ τους σήμερα, με βάση τις τεχνολογικές εξελίξεις; Πως μιλάμε για το τραυματικό παρελθόν και τις κληρονομιές του στην εποχή του facebook και των προσωπικών αναρτήσεων; 

 

 

13η εκπομπή

Κυριακή  19 Φεβρουαρίου  13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ψηφιακό Μουσείο Μακρονήσου: ένα online μουσείο που μόλις εγκαινιάστηκε

Συζητούν ο Τάσος Σακελλαρόπουλος και ο Στρατής Μπουρνάζος

Εδώ και λίγες μέρες, βρίσκεται «στον αέρα» του διαδικτύου το Ψηφιακό Αρχείο Μακρονήσου (www.makronissos.org), μια «παραγωγή» των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας. Επίσης, το 2017  είναι το έτος που συμπληρώνονται εβδομήντα χρόνια από την ίδρυση του στρατοπέδου της Μακρονήσου, ενός από τα μεγάλα στίγματα την ελληνική ιστορία του 20ού αιώνα, συμβόλου της κρατικής βαρβαρότητας και του βασανισμού.

Ο Στρατής Μπουρνάζος και ο Τάσος Σακελλαρόπουλος παρουσιάζουν το περιεχόμενο του νέου Μουσείου, μιλάνε για την έννοια του ψηφιακού μουσείου, σκιαγραφούν ένα βασικό χρονικό του του στρατοπέδου Μακρονήσου  και ανοίγουν τα μεγάλα θέματα της ιστορίας της Μακρονήσου: τη βία και τον βασανισμό, σωματικό και ψυχικό, την προπαγάνδα, τις δηλώσεις μετανοίας, τη ζωή των εξορίστων.

  

 

 

12η εκπομπή

Κυριακή  12 Φεβρουαρίου  13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Αντιμέτωποι με τον Αμερικανικό Αιώνα

Συζητούν η Ιωάννα Λιαλιώτου και ο Κωστής Καρπόζηλος

Είμαστε αντιμέτωποι με κάτι το πρωτοφανές; Η ανάδειξη του Ντόλαντ Τραμπ και τα πρώτα βήματα της προεδρείας του μας φέρνουν αντιμέτωπους με μία νέα πραγματικότητα. Ο Κωστής Καρπόζηλος και η Ιωάννα Λαλιώτου συζητούν γύρω από τις σύγχρονες αμερικανικές εξελίξεις αναδεικνύοντας το ιστορικό βάθος του συντηρητισμού, του φυλετισμού και του απομονωτισμού στις Ηνωμένες Πολιτείες. Εστιάζοντας στην υπόσχεση επιστροφής στον απολεσθέντα παράδεισο της μεταπολεμικής ευημερίας αναδεικνύουν το ελκτικό όραμα της ιστορικής νοσταλγίας και σχολιάζουν τις σύγχρονες κοινωνικές αντιστάσεις και τα κοινωνικά κινήματα που συγκλονίζουν τις αμερικανικές πόλεις.

 

 

 

11η εκπομπή

Κυριακή  5 Φεβρουαρίου  13.00 - 14.00 Στο Κόκκινο 105,5

Μεταπολίτευση 1974-1975: Στιγμές μιας μετάβασης

Συζητούν ο Ηλίας Νικολακόπουλος, ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και ο Τάσος Σακελλαρόπουλος

Στην πρώτη εκπομπή του νέου κύκλου της Ιστορίας στο Κόκκινο ο Ηλίας Νικολακόπουλος συζητά με τον Βαγγέλη Καραμανωλάκη και τον Τάσο Σακελλαρόπουλο για τις συγκλονιστικές αλλαγές που έζησε η ελληνική κοινωνία το διάστημα των λίγων μηνών, από τον Ιούλιο του 1974 έως σχεδόν το τέλος του 1975, αλλαγές που εξασφάλισαν με επιτυχία τη μετάβαση της χώρας από το δικτατορικό καθεστώς στην κοινοβουλευτική αβασίλευτη δημοκρατία. Μέσα από μια σειρά από παραδείγματα (πολιτικά κόμματα, στρατός, ανώτατη εκπαίδευση) συζητούν για αυτή τη «σύντομη Μεταπολίτευση» και τις διαδικασίες διαχείρισης των μετεμφυλιακών κληρονομιών και παράλληλα ικανοποίησης των προσδοκιών που είχε γεννήσει ο αντιδικτατορικός αγώνας στην ελληνική κοινωνία.

 

 

 

10η εκπομπή

Κυριακή 18 Δεκεμβρίου 12.00 - 13.00 Στο Κόκκινο 105,5

Νομοθετώντας την ιστορική μνήμη

Συζητούν ο Γιώργος Κόκκινος και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης


Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον καθηγητή  της Ιστορίας και της Διδακτικής της Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Αιγαίου Γιώργο Κόκκινο με αφορμή τους γαλλικούς μνημονικούς νόμους, το ζήτημα της διαχείρισης της ιστορικής μνήμης του τραυματικού παρελθόντος. Ποιος είναι αυτός που ορίζει το τι και πως μπορεί να θυμάται μια κοινωνία ως τραυματικό, πόσο η νομοθετική εξουσία έχει δικαίωμα να παρεμβαίνει στο όνομα της υπεράσπισης της αλήθειας των όσων έχουν συμβεί, που τελειώνει η δικαιοδοσία των ιστορικών στη διατήρηση της ιστορικής ακρίβειας, τι σημαίνει το καθήκον της μνήμης και ιδιαίτερα για τις νεότερες γενιές  στις ευρωπαϊκές κοινωνίες των αρχών του 21ου αιώνα;

 

 

9η εκπομπή

Κυριακή 11 Δεκεμβρίου 12.00 - 13.00 Στο Κόκκινο 105,5

Πανκ ιστορίες

 

Συζητούν ο Γιάννης Κολοβός και ο Κωστής Καρπόζηλος

Ο ιστορικός Γιάννης Κολοβός συζητά με τον Κωστή Καρπόζηλο για την ανάδυση της ελληνικής πανκ σκηνής στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και την εξέλιξη της μέχρι τις ημέρες μας. Εκκινώντας από τη δυναμική εμφάνιση του πανκ και τη συγκρότηση μίας εναλλακτικής νεανικής ταυτότητας οι δύο ιστορικοί εξετάζουν τη σχέση του πανκ με τα κινήματα αμφισβήτησης, τις καταλήψεις στέγης και τη θεσμική και ριζοσπαστική αριστερά.

 

 

8η εκπομπή

Κυριακή 4 Δεκεμβρίου 12.00 - 13.00 Στο Κόκκινο 105,5

Μαθητικό κίνημα και  νυχτερινή εκπαίδευση στη μετεμφυλιακή Ελλάδα

Συζητούν η Δήμητρα Λαμπροπούλου και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης

Η ιστορικός Δήμητρα Λαμπροπούλου συζητά με τον Βαγγέλη Καραμανωλάκη για το μαθητικό κίνημα της δεκαετίας του 1950 και 1960, επικεντρώνοντας στους μαθητές των νυχτερινών σχολείων. Εκκινώντας από τη σημασία της εκπαίδευσης ως αγαθό στην ελληνική κοινωνία, οι δυο ιστορικοί συζητούν για την παρουσία των μαθητών των νυχτερινών σχολείων στους κοινωνικούς αγώνες,  τις οργανώσεις τους, τη σχέση τους με την Αριστερά, τα αιτήματα και τις κινητοποιήσεις τους στο πλαίσιο της ελληνικής μετεμφυλιακής πραγματικότητας και των ευρύτερων νεολαϊίστικων κινημάτων.

 

  

7η εκπομπή

Κυριακή 27 Νοεμβρίου 12.00 - 13.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ο ελληνικός εμφύλιος ως παρελθόν

 

Συζητούν ο Μάνος Αυγερίδης και ο Πολυμέρης Βόγλης

Ο Μάνος Αυγερίδης, υπ. διδάκτορας του Πανεπιστημίου Αθηνών, συζητά στο στούντιο με τον αναπληρωτή καθηγητή ιστορίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Πολυμέρη Βόγλη με αφορμή το συνέδριο των ΑΣΚΙ «Διαδρομές του παρελθόντος: ο εμφύλιος πόλεμος στη δημόσια ιστορία και τη μνήμη», που θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή και το Σάββατο, 2 και 3 Δεκεμβρίου, στο Ιωνικό Κέντρο (Λυσίου 11, Πλάκα). Ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος (1946-1949) για δεκαετίες διαίρεσε βαθιά την ελληνική κοινωνία και αποτέλεσε το «φίλτρο» μέσα από το οποίο έγινε αντιληπτή συνολικά η δεκαετία του 1940. Στη διάρκεια των δεκαετιών που μεσολάβησαν από τη λήξη του η θέση του εμφυλίου στη συλλογική μνήμη και τη δημόσια σφαίρα άλλαζε καθώς μεταβαλλόταν η ιστορική συγκυρία. Οι δύο ιστορικοί συζητούν γι’ αυτή τη διαδρομή από το τέλος του πολέμου μέχρι σήμερα, για την πρόσφατη διαμάχη για τη δεκαετία 1940, για τη βία και την ιστορική διαπραγμάτευσή της, για την περιοδολόγηση και τις λέξεις-κλειδιά του εμφυλίου πολέμου, καθώς και για τη δημόσια ιστορία και τη σημασία της στη μελέτη ενός τόσο συγκρουσιακού πεδίου.  

 

 

 

6η εκπομπή

Κυριακή 20 Νοεμβρίου 12.00 - 13.00 Στο Κόκκινο 105,5

1956: ο κόσμος όλος έγινε άνω κάτω

Συζητούν ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Τάσος Κωστόπουλος

Ο Κωστής Καρπόζηλος συζητά στο στούντιο με τον δημοσιογράφο και ιστορικό Τάσο Κωστόπουλο.

Το 1956 εκπροσωπεί μία τομή στην παγκόσμια ιστορία. Η μυστική έκθεση στο 20ο συνέδριο του ΚΚΣΕ, η εξέγερση στην Ουγγαρία και η επέμβαση των δυτικών δυνάμεων στη διώρυγα του Σουέζ σκιαγραφούν τη νέα εποχή της αποσταλινοποίησης, του δόγματος της ειρηνικής συνύπαρξης και της αποαποικιοποίησης. Με αφορμή την έκδοση του νέου τεύχους του Αρχειοταξίου, το οποίο είναι αφιερωμένο στο 1956, οι δύο ιστορικοί συνομιλούν για τους πολλαπλούς κλυδωνισμούς και την επίπτωση των διεθνών εξελίξεων στην ελληνική πραγματικότητα. Ειδικότερα ο Τάσος Κωστόπουλος παρουσιάζει την έρευνά του για τη σκλήρυνση του ελληνικού αντικομμουνιστικού κράτους και των παρακρατικών μηχανισμών στο φόντο των εξελίξεων στην Ανατολική Ευρώπη και τη δυναμική της αριστεράς στην Ελλάδα. Πώς υποδέχτηκαν οι ελληνικές αρχές την ανέλπιστη άφιξη μιας ομάδας πολιτικών προσφύγων από την Πολωνία στα ελληνο-γιουγκοσλαβικά σύνορα; Ποιά ημερήσια εφημερίδα φιλοξένησε τις απόψεις των μηχανισμών της ΚΥΠ γύρω από το θέμα; Ποιά ήταν η επιρροή του παγκόσμιου 1956 στη συγκρότηση των μηχανισμών που οδήγησαν μια δεκαετία μετά στην ελληνική δικτατορία;

 

 

 

 

5η εκπομπή

Κυριακή 13 Νοεμβρίου 12.00 - 13.00 Στο Κόκκινο 105,5

Μία ασύμπτωτη σχέση; «Εξευρωπαϊσμός» και Δικτατορία στα χρόνια της ανάπτυξης

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και ο Χρήστος Τσάκας

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά στο στούντιο με τον μεταδιδακτορικό ερευνητή του Ελεύθερου Πανεπιστημίου του Βερολίνου (FUBerlin), ιστορικό Χρήστο Τσάκα.

Η δικτατορία των συνταγματαρχών αντιμετωπίζεται συνήθως ως μία παρένθεση στην ευρωπαϊκή πορεία της Ελλάδας. Πράγματι, ως αποτέλεσμα του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967, η ΕΟΚ «πάγωσε» την ελληνική σύνδεση, εγκαινιάζοντας μια περίοδο «τρέχουσας διαχείρισης» των «τεχνικών ζητημάτων» της Συμφωνίας των Αθηνών (1961). Ωστόσο, τα «τεχνικά ζητήματα» κάθε άλλο παρά δευτερεύουσας σημασίας αποδείχτηκαν, ενώ το ερώτημα των σχέσεων με την ΕΟΚ αποτέλεσε την επιτομή του πολιτικού προβλήματος των συνταγματαρχών ήδη από την επαύριο της αποβολής/αποχώρησης της χώρας από το Συμβούλιο της Ευρώπης (1969). Με σημείο αφετηρίας τη μεταπολεμική οικονομική ανάπτυξη, οι δύο ιστορικοί αναστοχάζονται πάνω στην έννοια του εξευρωπαϊσμού και συνομιλούν για τη σχέση πολιτικής και οικονομίας, το ρόλο των ιδιωτικών συμφερόντων στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής στρατηγικής του ελληνικού κράτους και τη θέση της δικτατορίας των συνταγματαρχών στην ελληνική ιστορία.

    

 

 

4η εκπομπή

Κυριακή 30 Οκτωβρίου 12.00 - 13.00 Στο Κόκκινο 105,5

Γιατί ο Μεσοπόλεμος; Μια εκπομπή για την περίοδο ανάμεσα στη Μικρασιατική Καταστροφή και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο

Συζητούν ο Ηλίας Νικολακόπουλος, ο Σωτήρης Ριζάς και ο Τάσος Σακελλαρόπουλος

Με αφορμή του ετήσιο σεμινάριο μεταπτυχιακών φοιτητών, όπου στο τρέχον εξάμηνο έχει θέμα τον ελληνικό Μεσοπόλεμο, συζητούν στο στούντιο ο Ηλίας Νικολακόπουλος, ο Σωτήρης Ριζάς και ο Τάσος Σακελλαρόπουλος.

Στην διάρκεια της εκπομπής αναπτύσσεται ο πολιτικός, κοινωνικός και πολιτειακός χαρακτήρας της ιστορικής περιόδου που έχει αφετηρία την Μικρασιατική καταστροφή και κατάληξη την εμπλοκή της χώρας στον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Πρόκειται για μια πλούσια περίοδο όπου αφενός διατηρεί την ιστορική αυτοτέλειά της λόγω της έλευσης και εγκατάστασης των προσφύγων της Καταστροφής, της κήρυξης της προεδρευόμενης Δημοκρατίας αλλά και της εγκαθίδρυσης της Δικτατορίας της 4ηςΑυγούστου. Αφετέρου όμως, πρόκειται για τα χρόνια που διαμορφώνεται το ριζικό σύστημα και συγκροτείται ο προθάλαμος της ισχυρής ιστορικά δεκαετίας του 1940.

Έτσι, με την παραπάνω προβληματική και προσέγγιση, στην ραδιοφωνική συζήτηση παρουσιάζονται μεταξύ άλλων: η εκλογική συμπεριφορά των προσφύγων, η λειτουργία των μεγάλων παρατάξεων μετά την εκτέλεση των Έξι, η παρουσία της Αριστεράς, οι εξωτερικές σχέσεις, οι συνθήκες λειτουργίας της νεαρής Δημοκρατίας, η τελευταία τετραετία του πρωθυπουργού Ελευθέριου Βενιζέλου, η οικονομική λειτουργία της χώρας. Τέλος στην εκπομπή παρουσιάζεται η μεταξική δικτατορία και το καθεστώς της, καθώς και οι διαστάσεις που είχε η αποδοχή ή μη του ίδιου του δικτάτορα Μεταξά.

 

 

3η εκπομπή

Κυριακή 23 Οκτωβρίου 12.00 - 13.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ένας παγκόσμιος πόλεμος: Έλληνες μετανάστες στην Αμερική και ο Β’ Π.Π.

Συζητούν ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης και ο Κωστής Καρπόζηλος

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά στο στούντιο με τον Διευθυντή των ΑΣΚΙ, ιστορικό Κωστή Καρπόζηλο.

Η 28η Οκτωβρίου του 1940 ήταν για τις Ηνωμένες Πολιτείες μία μέρα όπως οι άλλες. Για χιλιάδες όμως Αμερικανούς πολίτες ελληνικής και ιταλικής καταγωγής ήταν μια ξεχωριστή μέρα: οι παλιές τους πατρίδες ήταν πλέον σε εμπόλεμη κατάσταση. Με αφορμή το γεγονός αυτοί δυο ιστορικοί συνομιλούν για το πώς βίωσαν οι μεταναστευτικοί πληθυσμοί των ΗΠΑ την παγκόσμια πολεμική αναμέτρηση, την επιρροή των αντιφασιστικών ιδεών στην αμερικανική κοινωνία και την ενατένιση μίας νέας μεταπολεμικής συμφωνίας που θα στηριζόταν στις αρχές της κοινής συμμαχικής προσπάθειας. Στο επίκεντρο της συζήτησής τους τίθεται, επίσης, η  δυναμική της πολιτικής φαντασίας σε καιρούς κρίσης και οι ιστορικές συνθήκες που οδήγησαν στην μεταπολεμική περιθωριοποίηση της μεταναστευτικής και αμερικανικής αριστεράς. 

 

 

2η εκπομπή

Κυριακή 9 Οκτωβρίου 12.00 - 13.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ανθρώπινα Δικαιώματα: μία ιστορία με μέλλον

Συζητούν ο Δημήτρης Χριστόπουλος και ο Ηλίας Νικολακόπουλος

Ο Ηλίας Νικολακόπουλος συζητά στο στούντιο με τον Δημήτρη Χριστόπουλο, πρόεδρο της Διεθνούς Ομοσπονδίας για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.

Στις 27 Αυγούστου 2016 ο Δημήτρης Χριστόπουλος εξελέγη πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, μίας οργάνωσης με 184 τοπικές ενώσεις σε περισσότερες από εκατό χώρες του πλανήτη. Με αφορμή την σημαντική αυτή εξέλιξη θα συνομιλήσουμε για το περιεχόμενο των ανθρωπίνων δικαιώματων στον 21ο αιώνα και τις προκλήσεις που δημιουργεί η ανάδυση αυταρχικών καθεστώτων, η όξυνση της κοινωνικής ανισσότητας και η συρρίκνωση των πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων. Στο πλαίσιο αυτό, η εκπομπή θα αναδείξει την ιστορική διαδρομή της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου που ιδρύθηκε στον Μεσοπόλεμο, τις δύσκολες συνθήκες της μετεμφυλιακής πραγματικότητας και τις νέες προτεραιότητες που ανακύπτουν από την καθημερινή μεταμόρφωση της Ελλάδας και της Ευρώπης από τη σύγχρονη προσφυγική εισροή. 

 

 

 

1η εκπομπή

Κυριακή  2 Οκτωβρίου 12.00 - 13.00 Στο Κόκκινο 105,5

Ο Πειραιάς, από την προσφυγιά στην Αντίσταση

Συζητούν η Ελένη Κυραμαργιού, ο Νίκος Μπελαβίλας, ο Ηλίας Νικολακόπουλος και ο Τάσος Σακελλαρόπουλος

 

Ο Ηλίας Νικολακόπουλος και ο Τάσος Σακελλαρόπουλος συζητούν στο στούντιο με τον αναπληρωτή καθηγητή του ΕΜΠ Νίκο Μπελαβίλα και την ιστορικό στο ΙΙΕ Ελένη Κυραμαργιού

Με αφορμή και σε συνέχεια της εκδήλωσης που πραγματοποίησε ο Δήμος Νίκαιας- Αγίου Ιωάννη Ρέντη στο Μουσείο Μπλόκου Κοκκινιάς, ο πολεοδόμος Νίκος Μπελαβίλας και η ιστορικός Ελένη Κυραμαργιού, παρουσιάζουν τα βήματα και τους ιστορικούς σταθμούς που εξέλιξαν την πόλη και τα περίχωρα του Πειραιά από λιμάνι σε κέντρο βιομηχανικής και εμπορικής ανάπτυξης. Παράλληλα παρουσιάζονται οι γενιές του βιομηχανικού Πειραιά, ο τρόπος και οι τόποι εγκατάστασης των προσφύγων του 1922, οι αλλαγές, οι ανατροπές και οι ζυμώσεις που δημιούργησε η άφιξη εκατοντάδων χιλιάδων ξεριζωμένων.

Στη συνέχεια, οι πρόσφυγες συγκροτούν το ευρύ πλαίσιο που συγκροτεί τον κόσμο της εργασίας στον Πειραιά. Μέσα σε αυτόν τον κόσμο καλλιεργούνται πολιτικές ζυμώσεις και συνειδήσεις και δημιουργούνται οι συνθήκες για την στράτευση στην αντιστασιακή δράση της Κατοχής. Η ανάπτυξη του ΕΑΜ στον Πειραιά πραγματοποιήθηκε σε ιστορικές συνθήκες ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες μέσα από την σύνδεση μετρήσιμων ερευνητικών  μεγεθών που συγκροτούν ένα πλήρες ιστορικό πανόραμα.

Στην κατεύθυνση αυτή τέλος, οι δύο καλεσμένοι θα παρουσιάσουν το μέγάλο ερευνητικό  πρόγραμμα στο οποίο μετέχουν και που έχει στόχο την συγκρότηση ενός άτλαντα για τον προσφυγικό Πειραιά.